در مورد افغانستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

افغانستان کشوری با اقتصاد کشاورزی سنّتی و میزان پایینی از سطح آگاهی (سواد عمومی و تخصصی)، و فاصله ی روشن از زندگی نوین صنعتی شناخته می شود. این ویژگی‌ها یک کشور عقب نگاه داشته شده را در ابعاد گوناگون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نشان می دهند. بنابراین، افغانستان کشوری است که بافت کلی اجتماع آن از معیار‌های نوین جهانی فاصله دارد؛ از جمله آنکه میزان شهرنشینی و زندگی شهری در این کشور پایین است؛ زیرا شهرنشینی تنها ۳۰ درصد جمعیت این کشور را شامل میشود.

افغانستان دارای ۳۴ استان و حدود چهارصد شهرستان است. اقتصاد عمومی افغانستان کشاورزی سنّتی است. در این زمینه نیز امکانات و شیوه‌های صنعتی بسیار ضعیف و کمرنگ هستند. برای نمونه، درصد پایینی از تخصص و اصلاحات در بخش کشاورزی در ابعاد آبیاری، کشت و برداشت محصولات وجود دارد.

بسیاری از کارشناسان عقیده دارند: جامعه افغانستان یک جامعه قومی و قبیله‌ای است و ملّت سازی در این کشور، روند درستی را طی نکرده و یا اصلا شکل نگرفته است. بهترین دلیل آن این است که هویّت ملّی در این کشور شکل کاملی پیدا نکرده و افراد این کشور پیش از آنکه افغانی (هویّت ملّی) باشند، هزاره، ازبک، پشتون و تاجیک هستند. بسیاری از مشکلات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی افغانستان از بافت سنّتی و بسته آن کشور نشأت گرفته است. بر این اساس، تمامی ساختارهی اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در ماهیت خود، از روند جدید و شیوه معمول دنیایی کنونی فاصله دارند.

نظام سیاسی افغانستان از حیث نهاد‌های سیاسی و اداری، وضعیت بدی را سپری می کند. از این لحاظ، ساختار به شدت ساده، کهنه و ناکارآمدی دارد. در این زمینه، بخشی از مشکلات به خاطر فقدان تخصص نیرو‌ها و بخشی دیگر نبود سازماندهی درست و عدم امکانات لازم است.

جامعه عقب نگاه داشته شده افغانستان در بعد اجتماعی، رفتاری و روانی نیز وضعیتی بسته دارد. میزان تنش های فردی و گروهی افراد بالاست، و مدارا و تساهل اجتماعی، فرهنگی و همگرایی بین اقوام بسیار ضعیف. در نتیجه، تاریخ سیاسی این کشور «تاریخ کشمکش اقوام بری خودمختاری و یا سیطره قومی» لقب یافته است، به نحوی که پیش از دوره کنونی هیچ نوع مشارکت فراگیر قومی در این کشور شناخته شده نیست.

تاریخ افغانستان دهه ۱۳۴۰ و سال ۱۳۴۳ را اوج موفقیت تلاش های دموکراسی خواهی معرفی میکند. در این دوره، پادشاهی مطلقه به مشروطه تبدیل شد، قانون اساسی نسبتاً دموکراتیکی تدوین گردید و برخی از آزادی‌های ناموفق سیاسی و اجتماعی نیز تجربه شد. اما این تلاش‌ها قدم های ابتدایی محسوب می شدند و نشانه کمتری از یک ایده عمیق فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در خود داشتند. همانگونه که بستر اصلی آن‌ها نیز از سطحی بودن باور‌ها و فعالیت‌های دموکراتیک در رنج بود.

پس از این تاریخ، هرچند همواره اصطلاح دموکراسی و آزادی رواج یافته و تداوم داشت، اما هیچگاه بعد سیاسی نیافته و به گفتمان مسلّط سیاسی و اجتماعی افغانستان تبدیل نشد.

مهمترین دلیل عدم موفقیت روند دموکراسی خواهی در افغانستان، سطحی بودن تفکر و اندیشه دموکراسی خواهان بوده است، در عین آنکه باور سطحی آنان به ارزش‌های دموکراسی نیز تابع مهمی از این شکست به حساب میآید. دلیل دیگر این شکست را میتوان غلبه تفکر و گرایش‌های قومی ـ. قبیله‌ای دانست. سومین عامل ناشی از سنّتی بودن بافت کلی جامعه افغانستان است، که این عامل تاکنون نیز چالش اصلی روند دموکراسیخواهی و عملیاتیشدن آن در حال و آینده این کشور به شمار می آید.

جغرافیا

افغانستان حدفاصل آسیای میانه و آسیای جنوب غربی به مرکزیت کابل است. همسایگان افغانستان، پاکستان در جنوب و شرق، ایران در غرب، تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان در شمال و چین در شمال شرقی هستند. این کشور با ۶۵۲٬۸۶۴ کیلومتر مربع مساحت چهل و یکمین کشور وسیع دنیا است و جمعیت آن در سال ۲۰۱۳ بیش از ۳۱ میلیون نفر بود. فارسی دری و پشتو زبان‌های رسمی این کشور و اسلام دین رسمی آن است. این کشور در محل ژئواستراتژیکی مهمی قرارگرفته که خاور، جنوب، باختر و آسیای میانه را به هم وصل می‌کند.

افغانستان کشوری محصور در خشکی و کوهستانی است که بین جنوب آسیا و آسیای میانه در طول جغرافیایی ۶۰ تا ۷۵ درجه شرقی و عرض ۲۹ تا ۳۸ درجه شمالی قرار گرفته‌است. بلندترین نقطه کشور قله نوشاخ به ارتفاع ۷٬۴۸۵ متر از سطح دریا در شمال شرقی کشور در مرز تاجیکستان است.

این کشور از نظر جغرافیایی به سه منطقه متمایز از یکدیگر تقسیم می‌شود؛ دشت‌های شمالی کشور که ناحیه‌ای عمدتاً زراعی است. فلات جنوب غربی که بیشتر چشم‌اندازی بیابانی و نیمه‌خشک دارد و ارتفاعات مرکزی از جمله رشته‌کوه هندوکش که این دو را از هم جدا می‌کند.

افغانستان آب‌وهوایی خشک، تابستان گرم و زمستان سرد دارد. زمستان‌های ارتفاعات مرکزی و شمال شرقی افغانستان بسیار سرد و خشن است. به طوری‌که میانگین دما در دی ماه به زیر ۱۵- درجه سانتیگراد می‌رسد. از سوی دیگر مناطق کم ارتفاع جنوب غربی (حوضه سیستان)، منطقه جلال‌آباد در شرق و دشت‌های ترکستان در کنار رود آمودریا در شمال، تابستان‌هایی گرم دارند و میانگین دمای آن‌ها در تیرماه به بیش از ۳۵ درجه می‌رسد.

بیشتر رودخانه‌های مهم افغانستان از ارتفاعات مرکزی کشور سرچشمه گرفته و به دریاچه‌های کوچک داخلی ریخته یا در شنزار‌های بیابانی فرو می‌روند. آمودریا، هلمند، کابل‌رود و هریرود مهمترین حوضه‌های آبی کشور را تشکیل می‌دهند.

آمودریا که ۲۵۴۰ کیلومتر طول دارد و از یخچال‌های پامیر سرچشمه می‌گیرد و حدود ۲۴۱ هزار کیلومتر مربع از خاک افغانستان را آبیاری می‌کند. حدود هزار کیلومتر از این رود مرز بین افغانستان و جمهوری‌های تاجیکستان و ازبکستان است. آمودریا از جایی که رود کوکچه در غرب شهر فیض‌آباد به آن می‌ریزد قابل کشتیرانی می‌شود. 

ساختار حاکمیتی فعلی افغانستان

روند جدید سیاسی افغانستان پس از انهدام برج‌های تجارت جهانی نیویورک و حملات نظامی آمریکا به افغانستان به وجود آمد. در این زمان و با سرنگونی طالبان، با وساطت سازمان‌های بین المللی و کشور‌های فعال در بحران افغانستان، اجلاس بزرگی از سوی طرف‌های سیاسی افغانستان در شهر بن آلمان شکل گرفت.

این اجلاس در نهایت، به معاهده بین المللی «بن» منجر شد که همانند اصل برگزاری اجلاس، از سوی سازمان‌های بین المللی، کشور‌های قدرتمند جهانی و کشور‌های همسایه، مورد حمایت و تأیید بود. در این معاهده، تمامی طرف‌های سیاسی مؤثر افغانستان متعهد شدند فرایند جدید نظام سیاسی این کشور را با نظارت سازمان ملل و تأمین مشارکت فراگیر همه اقوام و گروه‌های سیاسی به انجام رسد و هر کدام همکاری لازم را در این زمینه به عمل آورند. معاهده «بن» تمام مراحل شکل گیری نهاد‌ها و مراحل تأسیس نظام سیاسی جدید افغانستان را بر مبنی اصول دموکراسی، انتخابات عمومی و آزاد و مشارکت متناسب تمامی اقوام و گروه‌های سیاسی افغانستان قرار داد.
 

بسیاری از صاحبنظران افغانستان معتقدند: شرایط جدید افغانستان پس از معاهده «بن»، سرآغاز فصل جدید و متفاوتی در تاریخ این کشور است. از این رو، از نظر حاکمیت مردمی و روی آوری به ارزش‌های دموکراتیک، این دوره متفاوت از تمام دوره‌های تاریخی این کشور است. نقطه تمایز بعدی این دوره تعامل گسترده افغانستان با کشور‌ها و سازمان‌های منطقه‌ای و بین المللی است.

به طور کلی شرایط جدید یا افغانستان نوین با سرنگونی حکومت استبدادی و فرقهی طالبان، اولین مرحله از دموکراسیسازی خویش را آغاز کرد. در این مرحله، شرایطی به وجود آمد که حکومت طالبان در نتیجه قیامهی مردمی فروپاشید. در این زمینه، همکاری نیروهی بین المللی نیز کاملا مشهود بود.

در مرحله دوم، روند جدید دموکراسی سازی با شکل گیری نظام جدید تداوم یافت که برگزاری اولین لویه جرگه بری تأسیس نظام، سرآغاز این روند بود. در اولین لویه جرگه افغانستان، ریاست جمهوری حامد کرزی مورد تأیید قرار گرفت و تمامی وزری او به رأی گذاشته شد. همانگونه که فرایند‌های بعدی تشکیل نظام نیز مورد بحث قرار گرفت و درباره آن‌ها تصمیمگیری شد.

برگزاری «لویه جرگه» یا مجلس بزرگان اقوام، در سنّت سیاسی و اجتماعی افغانستان، یک اقدام مردمی بری شکل گیری نظام سیاسی محسوب میشود. البته در ماهیت واقعی این مجلس اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی آن را همانند «مجلس مؤسسان» و برخی دیگر متفاوت از آن، ارزیابی می کنند.

اقتصاد افغانستان

کشور افغانستان به دلیل محدودیت عای جغرافیایی از جمله محصور بودن در خشکی و عدم توان بهره برداری از منابع زیرزمینی و نیز درگیری با جنگ در طول سالیان متمادی دارای یک اقتصاد ضعیف و شکننده است. با این حال اقتصاد افغانستان به میزان قابل توجهی پس از سال ۲۰۰۲ با توجه به کمک‌های بین‌المللی بهبود یافت.
 

برای مثال در سال ۲۰۰۲ جامعه جهانی در شهر بن مبلغ ۹۷ میلیارد دلار به افغانستان کمک کرد که از آن جمله ۳۹ میلیارد دلار درعرصه‌های ساختمانی، راه ومیدان سازی، عمران کانالها، آبرسانی شهر و روستاها، کمک به کشاورزان و... به مصرف رسید.

به طور کلی افغانستان از نظر صادرات و واردات در جایگاه مناسبی قرار ندارد و در سال ۲۰۱۰ صادرات این کشور قریب به ۵۴۷ میلیون دلار بود که با این مبلغ این کشور در رده ۱۶۴ مین کشور صادرکننده جهان قرار می‌گیرد. عمده صادرات کشور افغانستان تریاک و حشیش است که این کالا به کشور پاکستان ۲۵٫۹ ٪، هند (۲۵٫۵ ٪)، ایالات متحده ۱۴٫۹ درصد، تاجیکستان ۹٫۶ ٪، آلمان ۵ ٪ صادر می‌شود.

همچنین واردات افغانستان در سال ۲۰۱۰ بالغ بر ۸ میلیارد دلار بوده است که نشان از ضعف اقتصادی بالا در این کشور دارد. به طور کلی واردات افغانستان طور عبارت است از: منسوجات، محصولات نفتی، ماشین آلات و دیگر کالا‌ها نظیر مواد ساختمانی و مواد غذایی.

واردات محصول در این کشور بیشتر از طریق کشور‌های روسیه، آمریکا، هند، چین، ژاپن، کره جنوبی، آلمان، کنیا و پاکستان صورت می‌گیرد.

سیاست خارجی افغانستان

حکومت کنونی افغانستان جز با اسرائیل با همهٔ کشور‌های دنیا دارای روابط سیاسی است. دولت افغانستان اعلام داشته که در صورت تشکیل کشور کاملاً مستقل فلسطین روابط کامل خود را با اسرائیل برقرار خواهد کرد. در رابطه با ارتباطات افغانستان با ایران نیز نکته آن است که به سبب ارتباطات ریشه دار فرهنگی، ایران نقش مهمی در سیاست خارجی افغانستان دارد، علاوه بر این ایران یکی از بزرگ‌ترین طرف‌های تجاری افغانستان است. پس از سرنگونی طالبان و روی کار آمدن نظام سیاسی جدید در افغانستان روابط تجاری افغانستان و ایران افزایش چشمگیری داشته‌است. البته این روابط تاکنون بیشتر صادرات ایران به افغانستان بوده‌است. ایران و افغانستان در زمینه مبارزه با مواد مخدر و بازسازی شبکه حمل و نقل افغانستان همکاری دارند.
 

افغانستان و ایران اگرچه بر توافقنامهٔ امضا شده توسط امیر عباس هویدا و محمد موسی شفیق نخست وزیر‌های وقت هر دو کشور در مورد تقسیم حق آب هیرمند تاکید دارند ولی در سال‌های اخیر که مشکل کمبود باران وجود دارد بر سر تقسیم آب رودخانه هیرمند در منطقهٔ سیستان اختلاف نظر دارند.
 

در مورد افغانستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

مرکز یوگای ممتاز در کابل پایتخت افغانستانه همه روزه پذیرای...
کد خبر: ۱۰۲۹۹۹۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۱/۰۵


کیوسک بین الملل تابناک
جمله آن کمپین هایی علیه جنگ در افغانستان و جنگ...
کد خبر: ۱۰۲۹۸۴۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۱/۰۴


و طالبان در افغانستان منعقد شده است ...
همتای افغانستانی خود اعلام کرده که ایالت متحده توافق منعقده... افغانستان گفته بود ما می خواهیم به این جنگ به... کردن نظامیان آمریکایی از افغانستان پایبند بماند « شاه محمود... و از جو بایدن می خواهد تا روند صلح افغانستان...
کد خبر: ۱۰۲۹۶۷۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۱/۰۴


زمین لرزه ۵ ۵ ریشتری افغانستان را لرزاند ...
"ریشتر" بخش هایی از شرق و شمال شرق افغانستان را...
کد خبر: ۱۰۲۸۴۸۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۲۸


کیوسک بین الملل تابناک
کاهش نیرو های نظامی آمریکا در افغانستان و عراق به...
افغانستان و عراق به پایین ترین سطح از سال ۲۰۰۱... افغانستان و عراق به پایین ترین سطح از سال ۲۰۰۱... کشورهای عراق و افغانستان به ۲۵۰۰ سرباز کاهش یافت وی...
کد خبر: ۱۰۲۸۳۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۲۷


این کشور را به دلیل شیوع کرونا به افغانستان و... عربستانی را به افغانستان ایران و 10 کشور دیگر ممنوع... به افغانستان ایران لبنان و 9 کشور دیگر ممنوع اعلام... سفر کنند « حنیف اتمر» وزیر خارجه افغانستان هفته گذشته...
کد خبر: ۱۰۲۸۱۲۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۲۶


پیرامون لایحه موافقتنامه بین جمهوری اسلامی ایران و دولت افغانستان...
اسلامی ایران و دولت افغانستان در خصوص ارتباط بین المللی... ایران و جمهوری افغانستان به دلیل وجود روابط دوستانه و...
کد خبر: ۱۰۲۷۱۰۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۲۲


وزارت کشور افغانستان کشته شدند و یک تن دیگر نیز...
انفجارها در پایتخت افغانستان کابل صبح امروز را نیز با... در افغانستان به شدت افزایش یافته است با این حال... « طارق آرین» سخنگوی وزارت کشور افغانستان در توئیتی طالبان...
کد خبر: ۱۰۲۶۹۸۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۲۱


شورای آتلانتیک
بین الملل تابناک اولین راه آهن ایران و افغانستان در... را به شهر غوریان در غرب افغانستان متصل می کرد... از کمک های توسعه به افغانستان پرداخت کرده است شبکه... بزرگی برای افغانستان و کل منطقه محسوب می شود راه...
کد خبر: ۱۰۲۶۰۷۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۶


بسته ویدیویی «تابناک»
چگونه آمریکا در بازسازی افغانستان شکست خورد $sepehr_code_1858 طالبان کنترل... مناطق زیادی از افغانستان را در اختیار دارد و تمامی... هدف کنترل افغانستان اقدام به بازسازی جاده های این کشور...
کد خبر: ۱۰۲۶۰۱۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۶


لشکر عملیات های ویژه ارتش افغانستان امروز دوشنبه اعلام کرد...
لشکر عملیات های ویژه ارتش افغانستان در اطلاعیه ای که... مواضع نیروهای ارتش حمله کنند که ارتش افغانستان با اطلاع... وزارت دفاع افغانستان مدعی وارد کردن تلفات سنگین به طالبان... غیرنظامیان قربانی می گیرد مردم افغانستان طی ۴۰ سال گذشته...
کد خبر: ۱۰۲۵۷۵۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۵


در افغانستان درخشید در سوریه خدمت بسیار بزرگی کرد یکی... ولی می دانم سردار سلیمانی در افغانستان درخشید و بر... اساس نیاز هایی که نیرو های مجاهد افغانستان و دولت... افغانستان داشت کمک کرد می دانم در سوریه خدمت بسیار...
کد خبر: ۱۰۲۵۲۲۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۲


با حضور عراقچی
نشست بررسی سند جامع همکاری های راهبردی ایران و افغانستان...
جامع همکاری های راهبردی ایران و افغانستان با حضور «... این برنامه همچنین آخرین تحولات روند صلح افغانستان توسط «... امور افغانستان مورد بررسی قرار خواهد گرفت در ادامه این...
کد خبر: ۱۰۲۵۰۶۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۲


وزارت دفاع افغانستان :
وزارت دفاع افغانستان اعلام کرد که طی ۲۴ ساعت... دفاع افغانستان امروز پنجشنبه در اطلاعیه ای اعلام کرد که... زخمی شدند براساس اطلاعیه وزارت دفاع افغانستان همچنین جنگجویان طالبان... بر نیروهای دولتی را داشتند وزارت دفاع افغانستان افزوده است...
کد خبر: ۱۰۲۴۹۵۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۱


در ادامه جنگ قدرت در آمریکا؛
به عنوان رییس جمهور قلابی افزود انتخابات در افغانستان امن...
یک نظامی جوان که در افغانستان کار می کند به... من گفت انتخابات در افغانستان بسیار امن تر و بسیار...
کد خبر: ۱۰۲۳۹۳۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۶


وزارت صحت بهداشت افغانستان خواهان همکاری جامعه جهانی در راستای...
برای افغانستان و نمایندگان سازمان بهداشت جهانی یونسف و پروگرام... همکاری کند به نقل از این اعلامیه شرکای بهداشتی افغانستان... کرده اند از آغاز شیوع ویروس کرونا در افغانستان مراکز... از آغاز موج دوم ویروس کرونا در افغانستان می گذرد...
کد خبر: ۱۰۲۳۷۰۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۵


طلوع نیوز افغانستان با وزیر امور خارجه کشورمان نوع رفتار... ایران و افغانستان طرح شده است ...
امورخارجه در مصاحبه با شبکه تلویزیونی طلوع نیوز افغانستان در... در پایگاه های خودشان در سنگرهای خودشان پرچم افغانستان و... عکس رئیس جمهور افغانستان را بعضاً داشتند و این ها... بهترین نیروهایی هستند که اگر دولت افغانستان تمایل داشته باشد...
کد خبر: ۱۰۲۳۴۴۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۴


رئیس اجرایی بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان موسوم فیفا...
رئیس اجرایی بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان در منطقه... حملات هدفمند در افغانستان بشدت افزایش یافته است کمیسیون حقوق... بشر افغانستان اخیراً اعلام کرد که ۳۱ درصد کل تلفات... غیرنظامیان در نیمه نخست سال روان در افغانستان ناشی از...
کد خبر: ۱۰۲۳۲۶۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۳


خارجه افغانستان نیز در خصوص برخی از گفته های وزیر...
افغانستان اعلام کرد قانون اساسی منافع ملی و سیاست خارجی... این کشور اجازه نمی دهد تا شهروندان افغانستان در سایر... هیواد» سخنگوی وزارت امور خارجه افغانستان در واکنش به سخنان... خبری طلوع نیوز گفت « سیاست خارجی افغانستان اجازه نمی...
کد خبر: ۱۰۲۳۱۰۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۲


در موضوع افغانستان نیز ما معتقد به خروج قانون مند... افغانستان و با تحویل مسئولانه مسئولیت های امنیتی به نیروهای...
"طلوع نیوز" افغانستان به سوالات مجری این شبکه تلویزیونی در... مورد روابط ایران و افغانستان و برخی دیگر از موضوعات... وگو به نقل از سایت شبکه طلوع نیوز افغانستان به... شرح زیر است آقای ظریف آیا افغانستان یک کشور اشغال...
کد خبر: ۱۰۲۳۰۰۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۲


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv