در مورد افغانستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

افغانستان کشوری با اقتصاد کشاورزی سنّتی و میزان پایینی از سطح آگاهی (سواد عمومی و تخصصی)، و فاصله ی روشن از زندگی نوین صنعتی شناخته می شود. این ویژگی‌ها یک کشور عقب نگاه داشته شده را در ابعاد گوناگون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نشان می دهند. بنابراین، افغانستان کشوری است که بافت کلی اجتماع آن از معیار‌های نوین جهانی فاصله دارد؛ از جمله آنکه میزان شهرنشینی و زندگی شهری در این کشور پایین است؛ زیرا شهرنشینی تنها ۳۰ درصد جمعیت این کشور را شامل میشود.

افغانستان دارای ۳۴ استان و حدود چهارصد شهرستان است. اقتصاد عمومی افغانستان کشاورزی سنّتی است. در این زمینه نیز امکانات و شیوه‌های صنعتی بسیار ضعیف و کمرنگ هستند. برای نمونه، درصد پایینی از تخصص و اصلاحات در بخش کشاورزی در ابعاد آبیاری، کشت و برداشت محصولات وجود دارد.

بسیاری از کارشناسان عقیده دارند: جامعه افغانستان یک جامعه قومی و قبیله‌ای است و ملّت سازی در این کشور، روند درستی را طی نکرده و یا اصلا شکل نگرفته است. بهترین دلیل آن این است که هویّت ملّی در این کشور شکل کاملی پیدا نکرده و افراد این کشور پیش از آنکه افغانی (هویّت ملّی) باشند، هزاره، ازبک، پشتون و تاجیک هستند. بسیاری از مشکلات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی افغانستان از بافت سنّتی و بسته آن کشور نشأت گرفته است. بر این اساس، تمامی ساختارهی اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در ماهیت خود، از روند جدید و شیوه معمول دنیایی کنونی فاصله دارند.

نظام سیاسی افغانستان از حیث نهاد‌های سیاسی و اداری، وضعیت بدی را سپری می کند. از این لحاظ، ساختار به شدت ساده، کهنه و ناکارآمدی دارد. در این زمینه، بخشی از مشکلات به خاطر فقدان تخصص نیرو‌ها و بخشی دیگر نبود سازماندهی درست و عدم امکانات لازم است.

جامعه عقب نگاه داشته شده افغانستان در بعد اجتماعی، رفتاری و روانی نیز وضعیتی بسته دارد. میزان تنش های فردی و گروهی افراد بالاست، و مدارا و تساهل اجتماعی، فرهنگی و همگرایی بین اقوام بسیار ضعیف. در نتیجه، تاریخ سیاسی این کشور «تاریخ کشمکش اقوام بری خودمختاری و یا سیطره قومی» لقب یافته است، به نحوی که پیش از دوره کنونی هیچ نوع مشارکت فراگیر قومی در این کشور شناخته شده نیست.

تاریخ افغانستان دهه ۱۳۴۰ و سال ۱۳۴۳ را اوج موفقیت تلاش های دموکراسی خواهی معرفی میکند. در این دوره، پادشاهی مطلقه به مشروطه تبدیل شد، قانون اساسی نسبتاً دموکراتیکی تدوین گردید و برخی از آزادی‌های ناموفق سیاسی و اجتماعی نیز تجربه شد. اما این تلاش‌ها قدم های ابتدایی محسوب می شدند و نشانه کمتری از یک ایده عمیق فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در خود داشتند. همانگونه که بستر اصلی آن‌ها نیز از سطحی بودن باور‌ها و فعالیت‌های دموکراتیک در رنج بود.

پس از این تاریخ، هرچند همواره اصطلاح دموکراسی و آزادی رواج یافته و تداوم داشت، اما هیچگاه بعد سیاسی نیافته و به گفتمان مسلّط سیاسی و اجتماعی افغانستان تبدیل نشد.

مهمترین دلیل عدم موفقیت روند دموکراسی خواهی در افغانستان، سطحی بودن تفکر و اندیشه دموکراسی خواهان بوده است، در عین آنکه باور سطحی آنان به ارزش‌های دموکراسی نیز تابع مهمی از این شکست به حساب میآید. دلیل دیگر این شکست را میتوان غلبه تفکر و گرایش‌های قومی ـ. قبیله‌ای دانست. سومین عامل ناشی از سنّتی بودن بافت کلی جامعه افغانستان است، که این عامل تاکنون نیز چالش اصلی روند دموکراسیخواهی و عملیاتیشدن آن در حال و آینده این کشور به شمار می آید.

جغرافیا

افغانستان حدفاصل آسیای میانه و آسیای جنوب غربی به مرکزیت کابل است. همسایگان افغانستان، پاکستان در جنوب و شرق، ایران در غرب، تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان در شمال و چین در شمال شرقی هستند. این کشور با ۶۵۲٬۸۶۴ کیلومتر مربع مساحت چهل و یکمین کشور وسیع دنیا است و جمعیت آن در سال ۲۰۱۳ بیش از ۳۱ میلیون نفر بود. فارسی دری و پشتو زبان‌های رسمی این کشور و اسلام دین رسمی آن است. این کشور در محل ژئواستراتژیکی مهمی قرارگرفته که خاور، جنوب، باختر و آسیای میانه را به هم وصل می‌کند.

افغانستان کشوری محصور در خشکی و کوهستانی است که بین جنوب آسیا و آسیای میانه در طول جغرافیایی ۶۰ تا ۷۵ درجه شرقی و عرض ۲۹ تا ۳۸ درجه شمالی قرار گرفته‌است. بلندترین نقطه کشور قله نوشاخ به ارتفاع ۷٬۴۸۵ متر از سطح دریا در شمال شرقی کشور در مرز تاجیکستان است.

این کشور از نظر جغرافیایی به سه منطقه متمایز از یکدیگر تقسیم می‌شود؛ دشت‌های شمالی کشور که ناحیه‌ای عمدتاً زراعی است. فلات جنوب غربی که بیشتر چشم‌اندازی بیابانی و نیمه‌خشک دارد و ارتفاعات مرکزی از جمله رشته‌کوه هندوکش که این دو را از هم جدا می‌کند.

افغانستان آب‌وهوایی خشک، تابستان گرم و زمستان سرد دارد. زمستان‌های ارتفاعات مرکزی و شمال شرقی افغانستان بسیار سرد و خشن است. به طوری‌که میانگین دما در دی ماه به زیر ۱۵- درجه سانتیگراد می‌رسد. از سوی دیگر مناطق کم ارتفاع جنوب غربی (حوضه سیستان)، منطقه جلال‌آباد در شرق و دشت‌های ترکستان در کنار رود آمودریا در شمال، تابستان‌هایی گرم دارند و میانگین دمای آن‌ها در تیرماه به بیش از ۳۵ درجه می‌رسد.

بیشتر رودخانه‌های مهم افغانستان از ارتفاعات مرکزی کشور سرچشمه گرفته و به دریاچه‌های کوچک داخلی ریخته یا در شنزار‌های بیابانی فرو می‌روند. آمودریا، هلمند، کابل‌رود و هریرود مهمترین حوضه‌های آبی کشور را تشکیل می‌دهند.

آمودریا که ۲۵۴۰ کیلومتر طول دارد و از یخچال‌های پامیر سرچشمه می‌گیرد و حدود ۲۴۱ هزار کیلومتر مربع از خاک افغانستان را آبیاری می‌کند. حدود هزار کیلومتر از این رود مرز بین افغانستان و جمهوری‌های تاجیکستان و ازبکستان است. آمودریا از جایی که رود کوکچه در غرب شهر فیض‌آباد به آن می‌ریزد قابل کشتیرانی می‌شود. 

ساختار حاکمیتی فعلی افغانستان

روند جدید سیاسی افغانستان پس از انهدام برج‌های تجارت جهانی نیویورک و حملات نظامی آمریکا به افغانستان به وجود آمد. در این زمان و با سرنگونی طالبان، با وساطت سازمان‌های بین المللی و کشور‌های فعال در بحران افغانستان، اجلاس بزرگی از سوی طرف‌های سیاسی افغانستان در شهر بن آلمان شکل گرفت.

این اجلاس در نهایت، به معاهده بین المللی «بن» منجر شد که همانند اصل برگزاری اجلاس، از سوی سازمان‌های بین المللی، کشور‌های قدرتمند جهانی و کشور‌های همسایه، مورد حمایت و تأیید بود. در این معاهده، تمامی طرف‌های سیاسی مؤثر افغانستان متعهد شدند فرایند جدید نظام سیاسی این کشور را با نظارت سازمان ملل و تأمین مشارکت فراگیر همه اقوام و گروه‌های سیاسی به انجام رسد و هر کدام همکاری لازم را در این زمینه به عمل آورند. معاهده «بن» تمام مراحل شکل گیری نهاد‌ها و مراحل تأسیس نظام سیاسی جدید افغانستان را بر مبنی اصول دموکراسی، انتخابات عمومی و آزاد و مشارکت متناسب تمامی اقوام و گروه‌های سیاسی افغانستان قرار داد.
 

بسیاری از صاحبنظران افغانستان معتقدند: شرایط جدید افغانستان پس از معاهده «بن»، سرآغاز فصل جدید و متفاوتی در تاریخ این کشور است. از این رو، از نظر حاکمیت مردمی و روی آوری به ارزش‌های دموکراتیک، این دوره متفاوت از تمام دوره‌های تاریخی این کشور است. نقطه تمایز بعدی این دوره تعامل گسترده افغانستان با کشور‌ها و سازمان‌های منطقه‌ای و بین المللی است.

به طور کلی شرایط جدید یا افغانستان نوین با سرنگونی حکومت استبدادی و فرقهی طالبان، اولین مرحله از دموکراسیسازی خویش را آغاز کرد. در این مرحله، شرایطی به وجود آمد که حکومت طالبان در نتیجه قیامهی مردمی فروپاشید. در این زمینه، همکاری نیروهی بین المللی نیز کاملا مشهود بود.

در مرحله دوم، روند جدید دموکراسی سازی با شکل گیری نظام جدید تداوم یافت که برگزاری اولین لویه جرگه بری تأسیس نظام، سرآغاز این روند بود. در اولین لویه جرگه افغانستان، ریاست جمهوری حامد کرزی مورد تأیید قرار گرفت و تمامی وزری او به رأی گذاشته شد. همانگونه که فرایند‌های بعدی تشکیل نظام نیز مورد بحث قرار گرفت و درباره آن‌ها تصمیمگیری شد.

برگزاری «لویه جرگه» یا مجلس بزرگان اقوام، در سنّت سیاسی و اجتماعی افغانستان، یک اقدام مردمی بری شکل گیری نظام سیاسی محسوب میشود. البته در ماهیت واقعی این مجلس اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی آن را همانند «مجلس مؤسسان» و برخی دیگر متفاوت از آن، ارزیابی می کنند.

اقتصاد افغانستان

کشور افغانستان به دلیل محدودیت عای جغرافیایی از جمله محصور بودن در خشکی و عدم توان بهره برداری از منابع زیرزمینی و نیز درگیری با جنگ در طول سالیان متمادی دارای یک اقتصاد ضعیف و شکننده است. با این حال اقتصاد افغانستان به میزان قابل توجهی پس از سال ۲۰۰۲ با توجه به کمک‌های بین‌المللی بهبود یافت.
 

برای مثال در سال ۲۰۰۲ جامعه جهانی در شهر بن مبلغ ۹۷ میلیارد دلار به افغانستان کمک کرد که از آن جمله ۳۹ میلیارد دلار درعرصه‌های ساختمانی، راه ومیدان سازی، عمران کانالها، آبرسانی شهر و روستاها، کمک به کشاورزان و... به مصرف رسید.

به طور کلی افغانستان از نظر صادرات و واردات در جایگاه مناسبی قرار ندارد و در سال ۲۰۱۰ صادرات این کشور قریب به ۵۴۷ میلیون دلار بود که با این مبلغ این کشور در رده ۱۶۴ مین کشور صادرکننده جهان قرار می‌گیرد. عمده صادرات کشور افغانستان تریاک و حشیش است که این کالا به کشور پاکستان ۲۵٫۹ ٪، هند (۲۵٫۵ ٪)، ایالات متحده ۱۴٫۹ درصد، تاجیکستان ۹٫۶ ٪، آلمان ۵ ٪ صادر می‌شود.

همچنین واردات افغانستان در سال ۲۰۱۰ بالغ بر ۸ میلیارد دلار بوده است که نشان از ضعف اقتصادی بالا در این کشور دارد. به طور کلی واردات افغانستان طور عبارت است از: منسوجات، محصولات نفتی، ماشین آلات و دیگر کالا‌ها نظیر مواد ساختمانی و مواد غذایی.

واردات محصول در این کشور بیشتر از طریق کشور‌های روسیه، آمریکا، هند، چین، ژاپن، کره جنوبی، آلمان، کنیا و پاکستان صورت می‌گیرد.

سیاست خارجی افغانستان

حکومت کنونی افغانستان جز با اسرائیل با همهٔ کشور‌های دنیا دارای روابط سیاسی است. دولت افغانستان اعلام داشته که در صورت تشکیل کشور کاملاً مستقل فلسطین روابط کامل خود را با اسرائیل برقرار خواهد کرد. در رابطه با ارتباطات افغانستان با ایران نیز نکته آن است که به سبب ارتباطات ریشه دار فرهنگی، ایران نقش مهمی در سیاست خارجی افغانستان دارد، علاوه بر این ایران یکی از بزرگ‌ترین طرف‌های تجاری افغانستان است. پس از سرنگونی طالبان و روی کار آمدن نظام سیاسی جدید در افغانستان روابط تجاری افغانستان و ایران افزایش چشمگیری داشته‌است. البته این روابط تاکنون بیشتر صادرات ایران به افغانستان بوده‌است. ایران و افغانستان در زمینه مبارزه با مواد مخدر و بازسازی شبکه حمل و نقل افغانستان همکاری دارند.
 

افغانستان و ایران اگرچه بر توافقنامهٔ امضا شده توسط امیر عباس هویدا و محمد موسی شفیق نخست وزیر‌های وقت هر دو کشور در مورد تقسیم حق آب هیرمند تاکید دارند ولی در سال‌های اخیر که مشکل کمبود باران وجود دارد بر سر تقسیم آب رودخانه هیرمند در منطقهٔ سیستان اختلاف نظر دارند.
 

در مورد افغانستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

سخنگوی ارگ ریاست جمهوری افغانستان اعلام کرد که اشرف غنی...
صدیقی» سخنگوی ارگ ریاست جمهوری افغانستان با انتشار ویدئویی اعلام... سیاسی تفاهم صورت گرفته است رسانه های افغانستان اسنادی را... آن ایجاد اجماع سیاسی در افغانستان است و در مسائل... مخابرات و فناوری اطلاعات است ارگ ریاست جمهوری افغانستان این...
کد خبر: ۹۷۸۸۶۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۷


رسانه های افغانستان نوشتند "محمد اشرف غنی" رییس جمهوری منتخب...
در نظر داشت مصالح افغانستان گرفته می شود و این... افغانستان در فرصت ممکن برگزاری انتخابات شهرداری ها خواهد بود... درباره اصلاحات هستند دولت افغانستان و عبدالله عبدالله تاکنون درباره...
کد خبر: ۹۷۸۶۷۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۷


در جلسه مشترک مسئولان مرزی دو کشور افغانستان و ایران... مرزبانان افغانستانی درخواست کرد ضمن کنترل بیشتر بر مرزهای مشترک... پاسگاه های مرزی غیرفعال در کشور افغانستان به منظور کنترل...
غرق شدن تعدادی از اتباع افغانستانی توسط مرزبانان جمهوری اسلامی... ایران در مرز مشترک ایران با افغانستان موضوع به صورت... بار به صورت کتبی از کشور افغانستان تقاضا کرد با... ماه هیاتی متشکل از کارشناسان مرزبانی کشور افغانستان وارد ایران...
کد خبر: ۹۷۸۵۷۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۶


دهه خشونت و تداوم جنگ در افغانستان روز جمعه داعش... را مسئول حملات خونین هفته گذشته افغانستان معرفی کرد ...
چند روز از حمام خونین در شهرهای افغانستان و ادامه... ویژه آمریکا در امور افغانستان در پیام توییتری نوشت دولت... دو حمله در افغانستان از جمله حمله به بیمارستانی در... شدند محمد اشرف غنی رییس جمهوری افغانستان پس از حملات...
کد خبر: ۹۷۸۵۵۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۶


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
مایه جامعه ایمانی ترامپ ما پلیس افغانستان نیستیم آیا حباب...
کد خبر: ۹۷۸۵۲۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۶


مراسم تشییع در افغانستان را برعهده گرفت این حمله که...
کد خبر: ۹۷۸۲۳۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۴


افغانستان واکنش نشان داد ...
در افغانستان را محکوم کرد مایک پمپئو گفت هر حمله... افغانستان و طالبان را به همکاری برای مجازات عاملان این... ننگرهار واقع در شرق افغانستان در حال برگزاری بود دست... غرب کابل- پایتخت افغانستان- نیز امروز صحنه درگیری پلیس و...
کد خبر: ۹۷۸۱۶۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۴


به مراسم تشییع جنازه در ولایت ننگرهار در افغانستان را...
واقع در افغانستان را برعهده گرفت شبکه « الجزیره» به...
کد خبر: ۹۷۸۱۵۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۴


در افغانستان را محکوم و از گسترش دامنه خشونت ها...
افغانستان ضمن محکوم کردن حمله به افراد و اماکن غیرنظامی... از گسترش دامنه خشونت ها در افغانستان اظهار نگرانی کرد... مردم افغانستان خصوصا بازماندگان حوادث اخیر از تمامی نیرو های... گفتگو و صلح پایدار در افغانستان آماده نمایند ...
کد خبر: ۹۷۸۱۳۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۴


شدن ده ها تن از مردم بی گناه افغانستان منجر... با ملت و دولت افغانستان اعلام کرد ...
بر مردم شریف افغانستان تحمیل کرده و ضروری است همگان...
کد خبر: ۹۷۸۱۰۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۳


نوزدهم ماه مبارک رمضان روزخونینی در افغانستان بود که با...
کشور افغانستان در فیسبوک خود نوشته است که ۷۰ زن... افغانستان نیز خبر رسید که چند انفجار در یک مراسم... افغانستان نیز گزارش دادند که مهاجمان مسلح ناشناس به سوی... در استان بلخ در شمال افغانستان نیز درگیری هایی رخ...
کد خبر: ۹۷۸۰۴۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۳


رئیس جمهوری افغانستان و رقیب وی برای تشکیل دولت وحدت...
منابع کاخ ریاست جمهوری افغانستان گفت عبدالله عبدالله مدیر سابق... اجرایی دولت افغانستان دیگر تصمیمات مقام های افغانستان را به... میلادی خود را رئیس جمهوری افغانستان می دانستند اشرف غنی... منبع مطلع در کاخ ریاست جمهوری افغانستان همچنین گفت دو...
کد خبر: ۹۷۷۹۵۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۳


سخنگوی وزارت خارجه:
شدن تعدادی از اتباع افغانستان در رودخانه مرزی مشترک پاسخ...
شدن تعدادی از اتباع افغانستان در رودخانه مرزی مشترک در... افغانستان و هم در ایران شده است و البته موضوع... تعدادی از اتباع افغانستان ابراز تاثر نموده و مجددا با... دولت جمهوری اسلامی افغانستان و نیز بازماندگان آن ها ابراز...
کد خبر: ۹۷۷۸۷۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۲


وزیران خارجه ایران و افغانستان در مورد غرق شدن شماری...
وزارت امورخارجه افغانستان در اطلاعیه ای نوشت که « محمدحنیف... وگو کردند اتمر از سفر هیات دولتی افغانستان برای بررسی... افغانستان ۱۲ اردیبهشت مدعی شدند که بیش ۴۰ مهاجر غیرقانونی... و افغانستان قرار گرفته است ...
کد خبر: ۹۷۷۶۶۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۲۲


رسانه های افغانستان از ابتلای وزیر بهداشت این کشور به...
فیروز» وزیر بهداشت افغانستان به کرونا مبتلا شد « وحید... الله مایار» سخنگوی وزارت بهداشت افغانستان با تایید این خبر... تاکید کرد که وضعیت عمومی وزیر بهداشت افغانستان مساعد است... بیماری کووید ۱۹ مبتلا شده است مقامات بهداشتی افغانستان امروز...
کد خبر: ۹۷۶۹۱۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۱۸


که برای تعدادی از شهروندان افغانستانی در منطقه مرزی با...
- در خصوص وقوع حادثه برای برخی شهروندان افغانستان در... تعدادی از اتباع افغانستان توسط مرزبانان ایرانی مجبور به بازگشت... به افغانستان با عبور از رودخانه هریررود شده و دچار... و با توجه به درخواست مقامات افغانستان این وزارتخانه بدلیل...
کد خبر: ۹۷۶۷۴۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۱۷


اخیرا اقلام درمانی و پزشکی به سه کشور افغانستان لبنان...
ایران اخیرا اقلام درمانی و پزشکی به سه کشور افغانستان...
کد خبر: ۹۷۶۶۴۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۱۷


وزارت خارجه افغانستان اعلام کرد که با هدف دستیابی به... از رفتار نادرست با مسافران افغان در امتداد سرحد افغانستان...
به گزارش تابناک به نقل از ایسنا وزارت خارجه افغانستان... افغان در امتداد سرحد افغانستان و ایران و شهادت شماری... و سفیر افغانستان مقیم تهران با مسولین دولتی جمهوری اسلامی... ایران در تماس هستند تقاضای افغانستان از جانب ایران این...
کد خبر: ۹۷۶۵۷۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۱۶


گروه طالبان مسئولیت بمباران یک مرکز نظامی در افغانستان را...
مسئولیت بمباران یک مرکز نظامی در افغانستان را برعهده گرفت... هرچند که این گروه و دولت افغانستان آمار متفاوتی از... افغانستان گزارش داد که حمله روز یکشنبه به این پاسگاه... هم مقامات طالبان و هم دولت افغانستان تأیید کردند که...
کد خبر: ۹۷۶۳۷۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۱۶


شهروندان افغانستان در خاک این کشور رخ داده است ...
رسانه های افغانستان در خصوص وقوع حادثه برای تعدادی از... حادثه در خاک افغانستان رخ داده و مرزبانی جمهوری اسلامی... چگونگی وقوع این حادثه در خاک افغانستان مراتب را در...
کد خبر: ۹۷۶۱۰۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۱۴


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv