در مورد افغانستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

افغانستان کشوری با اقتصاد کشاورزی سنّتی و میزان پایینی از سطح آگاهی (سواد عمومی و تخصصی)، و فاصله ی روشن از زندگی نوین صنعتی شناخته می شود. این ویژگی‌ها یک کشور عقب نگاه داشته شده را در ابعاد گوناگون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نشان می دهند. بنابراین، افغانستان کشوری است که بافت کلی اجتماع آن از معیار‌های نوین جهانی فاصله دارد؛ از جمله آنکه میزان شهرنشینی و زندگی شهری در این کشور پایین است؛ زیرا شهرنشینی تنها ۳۰ درصد جمعیت این کشور را شامل میشود.

افغانستان دارای ۳۴ استان و حدود چهارصد شهرستان است. اقتصاد عمومی افغانستان کشاورزی سنّتی است. در این زمینه نیز امکانات و شیوه‌های صنعتی بسیار ضعیف و کمرنگ هستند. برای نمونه، درصد پایینی از تخصص و اصلاحات در بخش کشاورزی در ابعاد آبیاری، کشت و برداشت محصولات وجود دارد.

بسیاری از کارشناسان عقیده دارند: جامعه افغانستان یک جامعه قومی و قبیله‌ای است و ملّت سازی در این کشور، روند درستی را طی نکرده و یا اصلا شکل نگرفته است. بهترین دلیل آن این است که هویّت ملّی در این کشور شکل کاملی پیدا نکرده و افراد این کشور پیش از آنکه افغانی (هویّت ملّی) باشند، هزاره، ازبک، پشتون و تاجیک هستند. بسیاری از مشکلات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی افغانستان از بافت سنّتی و بسته آن کشور نشأت گرفته است. بر این اساس، تمامی ساختارهی اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در ماهیت خود، از روند جدید و شیوه معمول دنیایی کنونی فاصله دارند.

نظام سیاسی افغانستان از حیث نهاد‌های سیاسی و اداری، وضعیت بدی را سپری می کند. از این لحاظ، ساختار به شدت ساده، کهنه و ناکارآمدی دارد. در این زمینه، بخشی از مشکلات به خاطر فقدان تخصص نیرو‌ها و بخشی دیگر نبود سازماندهی درست و عدم امکانات لازم است.

جامعه عقب نگاه داشته شده افغانستان در بعد اجتماعی، رفتاری و روانی نیز وضعیتی بسته دارد. میزان تنش های فردی و گروهی افراد بالاست، و مدارا و تساهل اجتماعی، فرهنگی و همگرایی بین اقوام بسیار ضعیف. در نتیجه، تاریخ سیاسی این کشور «تاریخ کشمکش اقوام بری خودمختاری و یا سیطره قومی» لقب یافته است، به نحوی که پیش از دوره کنونی هیچ نوع مشارکت فراگیر قومی در این کشور شناخته شده نیست.

تاریخ افغانستان دهه ۱۳۴۰ و سال ۱۳۴۳ را اوج موفقیت تلاش های دموکراسی خواهی معرفی میکند. در این دوره، پادشاهی مطلقه به مشروطه تبدیل شد، قانون اساسی نسبتاً دموکراتیکی تدوین گردید و برخی از آزادی‌های ناموفق سیاسی و اجتماعی نیز تجربه شد. اما این تلاش‌ها قدم های ابتدایی محسوب می شدند و نشانه کمتری از یک ایده عمیق فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در خود داشتند. همانگونه که بستر اصلی آن‌ها نیز از سطحی بودن باور‌ها و فعالیت‌های دموکراتیک در رنج بود.

پس از این تاریخ، هرچند همواره اصطلاح دموکراسی و آزادی رواج یافته و تداوم داشت، اما هیچگاه بعد سیاسی نیافته و به گفتمان مسلّط سیاسی و اجتماعی افغانستان تبدیل نشد.

مهمترین دلیل عدم موفقیت روند دموکراسی خواهی در افغانستان، سطحی بودن تفکر و اندیشه دموکراسی خواهان بوده است، در عین آنکه باور سطحی آنان به ارزش‌های دموکراسی نیز تابع مهمی از این شکست به حساب میآید. دلیل دیگر این شکست را میتوان غلبه تفکر و گرایش‌های قومی ـ. قبیله‌ای دانست. سومین عامل ناشی از سنّتی بودن بافت کلی جامعه افغانستان است، که این عامل تاکنون نیز چالش اصلی روند دموکراسیخواهی و عملیاتیشدن آن در حال و آینده این کشور به شمار می آید.

جغرافیا

افغانستان حدفاصل آسیای میانه و آسیای جنوب غربی به مرکزیت کابل است. همسایگان افغانستان، پاکستان در جنوب و شرق، ایران در غرب، تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان در شمال و چین در شمال شرقی هستند. این کشور با ۶۵۲٬۸۶۴ کیلومتر مربع مساحت چهل و یکمین کشور وسیع دنیا است و جمعیت آن در سال ۲۰۱۳ بیش از ۳۱ میلیون نفر بود. فارسی دری و پشتو زبان‌های رسمی این کشور و اسلام دین رسمی آن است. این کشور در محل ژئواستراتژیکی مهمی قرارگرفته که خاور، جنوب، باختر و آسیای میانه را به هم وصل می‌کند.

افغانستان کشوری محصور در خشکی و کوهستانی است که بین جنوب آسیا و آسیای میانه در طول جغرافیایی ۶۰ تا ۷۵ درجه شرقی و عرض ۲۹ تا ۳۸ درجه شمالی قرار گرفته‌است. بلندترین نقطه کشور قله نوشاخ به ارتفاع ۷٬۴۸۵ متر از سطح دریا در شمال شرقی کشور در مرز تاجیکستان است.

این کشور از نظر جغرافیایی به سه منطقه متمایز از یکدیگر تقسیم می‌شود؛ دشت‌های شمالی کشور که ناحیه‌ای عمدتاً زراعی است. فلات جنوب غربی که بیشتر چشم‌اندازی بیابانی و نیمه‌خشک دارد و ارتفاعات مرکزی از جمله رشته‌کوه هندوکش که این دو را از هم جدا می‌کند.

افغانستان آب‌وهوایی خشک، تابستان گرم و زمستان سرد دارد. زمستان‌های ارتفاعات مرکزی و شمال شرقی افغانستان بسیار سرد و خشن است. به طوری‌که میانگین دما در دی ماه به زیر ۱۵- درجه سانتیگراد می‌رسد. از سوی دیگر مناطق کم ارتفاع جنوب غربی (حوضه سیستان)، منطقه جلال‌آباد در شرق و دشت‌های ترکستان در کنار رود آمودریا در شمال، تابستان‌هایی گرم دارند و میانگین دمای آن‌ها در تیرماه به بیش از ۳۵ درجه می‌رسد.

بیشتر رودخانه‌های مهم افغانستان از ارتفاعات مرکزی کشور سرچشمه گرفته و به دریاچه‌های کوچک داخلی ریخته یا در شنزار‌های بیابانی فرو می‌روند. آمودریا، هلمند، کابل‌رود و هریرود مهمترین حوضه‌های آبی کشور را تشکیل می‌دهند.

آمودریا که ۲۵۴۰ کیلومتر طول دارد و از یخچال‌های پامیر سرچشمه می‌گیرد و حدود ۲۴۱ هزار کیلومتر مربع از خاک افغانستان را آبیاری می‌کند. حدود هزار کیلومتر از این رود مرز بین افغانستان و جمهوری‌های تاجیکستان و ازبکستان است. آمودریا از جایی که رود کوکچه در غرب شهر فیض‌آباد به آن می‌ریزد قابل کشتیرانی می‌شود. 

ساختار حاکمیتی فعلی افغانستان

روند جدید سیاسی افغانستان پس از انهدام برج‌های تجارت جهانی نیویورک و حملات نظامی آمریکا به افغانستان به وجود آمد. در این زمان و با سرنگونی طالبان، با وساطت سازمان‌های بین المللی و کشور‌های فعال در بحران افغانستان، اجلاس بزرگی از سوی طرف‌های سیاسی افغانستان در شهر بن آلمان شکل گرفت.

این اجلاس در نهایت، به معاهده بین المللی «بن» منجر شد که همانند اصل برگزاری اجلاس، از سوی سازمان‌های بین المللی، کشور‌های قدرتمند جهانی و کشور‌های همسایه، مورد حمایت و تأیید بود. در این معاهده، تمامی طرف‌های سیاسی مؤثر افغانستان متعهد شدند فرایند جدید نظام سیاسی این کشور را با نظارت سازمان ملل و تأمین مشارکت فراگیر همه اقوام و گروه‌های سیاسی به انجام رسد و هر کدام همکاری لازم را در این زمینه به عمل آورند. معاهده «بن» تمام مراحل شکل گیری نهاد‌ها و مراحل تأسیس نظام سیاسی جدید افغانستان را بر مبنی اصول دموکراسی، انتخابات عمومی و آزاد و مشارکت متناسب تمامی اقوام و گروه‌های سیاسی افغانستان قرار داد.
 

بسیاری از صاحبنظران افغانستان معتقدند: شرایط جدید افغانستان پس از معاهده «بن»، سرآغاز فصل جدید و متفاوتی در تاریخ این کشور است. از این رو، از نظر حاکمیت مردمی و روی آوری به ارزش‌های دموکراتیک، این دوره متفاوت از تمام دوره‌های تاریخی این کشور است. نقطه تمایز بعدی این دوره تعامل گسترده افغانستان با کشور‌ها و سازمان‌های منطقه‌ای و بین المللی است.

به طور کلی شرایط جدید یا افغانستان نوین با سرنگونی حکومت استبدادی و فرقهی طالبان، اولین مرحله از دموکراسیسازی خویش را آغاز کرد. در این مرحله، شرایطی به وجود آمد که حکومت طالبان در نتیجه قیامهی مردمی فروپاشید. در این زمینه، همکاری نیروهی بین المللی نیز کاملا مشهود بود.

در مرحله دوم، روند جدید دموکراسی سازی با شکل گیری نظام جدید تداوم یافت که برگزاری اولین لویه جرگه بری تأسیس نظام، سرآغاز این روند بود. در اولین لویه جرگه افغانستان، ریاست جمهوری حامد کرزی مورد تأیید قرار گرفت و تمامی وزری او به رأی گذاشته شد. همانگونه که فرایند‌های بعدی تشکیل نظام نیز مورد بحث قرار گرفت و درباره آن‌ها تصمیمگیری شد.

برگزاری «لویه جرگه» یا مجلس بزرگان اقوام، در سنّت سیاسی و اجتماعی افغانستان، یک اقدام مردمی بری شکل گیری نظام سیاسی محسوب میشود. البته در ماهیت واقعی این مجلس اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی آن را همانند «مجلس مؤسسان» و برخی دیگر متفاوت از آن، ارزیابی می کنند.

اقتصاد افغانستان

کشور افغانستان به دلیل محدودیت عای جغرافیایی از جمله محصور بودن در خشکی و عدم توان بهره برداری از منابع زیرزمینی و نیز درگیری با جنگ در طول سالیان متمادی دارای یک اقتصاد ضعیف و شکننده است. با این حال اقتصاد افغانستان به میزان قابل توجهی پس از سال ۲۰۰۲ با توجه به کمک‌های بین‌المللی بهبود یافت.
 

برای مثال در سال ۲۰۰۲ جامعه جهانی در شهر بن مبلغ ۹۷ میلیارد دلار به افغانستان کمک کرد که از آن جمله ۳۹ میلیارد دلار درعرصه‌های ساختمانی، راه ومیدان سازی، عمران کانالها، آبرسانی شهر و روستاها، کمک به کشاورزان و... به مصرف رسید.

به طور کلی افغانستان از نظر صادرات و واردات در جایگاه مناسبی قرار ندارد و در سال ۲۰۱۰ صادرات این کشور قریب به ۵۴۷ میلیون دلار بود که با این مبلغ این کشور در رده ۱۶۴ مین کشور صادرکننده جهان قرار می‌گیرد. عمده صادرات کشور افغانستان تریاک و حشیش است که این کالا به کشور پاکستان ۲۵٫۹ ٪، هند (۲۵٫۵ ٪)، ایالات متحده ۱۴٫۹ درصد، تاجیکستان ۹٫۶ ٪، آلمان ۵ ٪ صادر می‌شود.

همچنین واردات افغانستان در سال ۲۰۱۰ بالغ بر ۸ میلیارد دلار بوده است که نشان از ضعف اقتصادی بالا در این کشور دارد. به طور کلی واردات افغانستان طور عبارت است از: منسوجات، محصولات نفتی، ماشین آلات و دیگر کالا‌ها نظیر مواد ساختمانی و مواد غذایی.

واردات محصول در این کشور بیشتر از طریق کشور‌های روسیه، آمریکا، هند، چین، ژاپن، کره جنوبی، آلمان، کنیا و پاکستان صورت می‌گیرد.

سیاست خارجی افغانستان

حکومت کنونی افغانستان جز با اسرائیل با همهٔ کشور‌های دنیا دارای روابط سیاسی است. دولت افغانستان اعلام داشته که در صورت تشکیل کشور کاملاً مستقل فلسطین روابط کامل خود را با اسرائیل برقرار خواهد کرد. در رابطه با ارتباطات افغانستان با ایران نیز نکته آن است که به سبب ارتباطات ریشه دار فرهنگی، ایران نقش مهمی در سیاست خارجی افغانستان دارد، علاوه بر این ایران یکی از بزرگ‌ترین طرف‌های تجاری افغانستان است. پس از سرنگونی طالبان و روی کار آمدن نظام سیاسی جدید در افغانستان روابط تجاری افغانستان و ایران افزایش چشمگیری داشته‌است. البته این روابط تاکنون بیشتر صادرات ایران به افغانستان بوده‌است. ایران و افغانستان در زمینه مبارزه با مواد مخدر و بازسازی شبکه حمل و نقل افغانستان همکاری دارند.
 

افغانستان و ایران اگرچه بر توافقنامهٔ امضا شده توسط امیر عباس هویدا و محمد موسی شفیق نخست وزیر‌های وقت هر دو کشور در مورد تقسیم حق آب هیرمند تاکید دارند ولی در سال‌های اخیر که مشکل کمبود باران وجود دارد بر سر تقسیم آب رودخانه هیرمند در منطقهٔ سیستان اختلاف نظر دارند.
 

در مورد افغانستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

گروهک مسئولیت حمله تروریستی در شهر جلال آباد افغانستان را...
در شهر جلال آباد افغانستان را برعهده گرفت به گفته... مقامات افغانستان دست کم سه بمب در محوطه بیرونی یک... نظامیان افغانستان ادامه یافت» این انفجار در سومین روز آتش... بس میان طالبان و دولت افغانستان روی داده است از...
کد خبر: ۹۹۴۳۸۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۳


و شرکت های حمل و نقل افغانستان در اعتراض به...
قاچاق در مرز با افغانستان تنش هایی در مرز میلک... کامیون ایران و افغانستان در این منطقه مرزی افغانستان مسیر... حالی رخ داده که بسته شدن مرز بین افغانستان و... و نقل کالا به مقصد/ از مبدا افغانستان باشد سید...
کد خبر: ۹۹۴۲۹۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۲


ریاست عمومی امنیت ملی افغانستان اعلام کرد که در جریان...
بی بی سی ریاست عمومی امنیت ملی افغانستان اعلام کرد... ملی افغانستان اسدالله اورکزی مسئول ارتباطات گروه داعش در منطقه... در افغانستان بوده است ...
کد خبر: ۹۹۴۱۵۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۱


با محوریت دولت افغانستان و با حضور همه گروه های...
رئیس جمهور افغانستان با وی با تبریک عید سعید قربان... جمهوری اسلامی افغانستان با اتکا به اشتراکات تاریخی و فرهنگی... سند جامع همکاری های ایران و افغانستان افزود اگر وضعیت... آتش بس موقت در افغانستان و اظهارامیدواری برای دوام و...
کد خبر: ۹۹۴۱۴۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۱


در حالی که رئیس جمهور افغانستان بر تصمیم گیری لویه...
رئیس جمهور افغانستان روز گذشته در پیامی اعلام کرد که... امور صلح افغانستان در سفر تازه اش به کابل پیشنهاد... دیگر را نیز به دولت افغانستان پیشنهاد کرده که آزادی...
کد خبر: ۹۹۴۰۹۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۱


رئیس جمهوری افغانستان دستور آزادی ۵۰۰ زندانی طالبان را در...
خبرگزاری اینترفکس « اشرف غنی» رئیس جمهوری افغانستان دستور آزادی... که دولت افغانستان تاکنون چهار هزار و ۶۰۰ تن از...
کد خبر: ۹۹۳۸۹۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۰


انفجار در شهر پل علم در مرکز استان لوگر افغانستان...
کد خبر: ۹۹۳۷۵۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۰۹


اسلامی ایران به افغانستان با حضور سفیر تهران در کابل... معاون خدمات بهداشتی وزارت بهداشت افغانستان و مدیر کل سیاسی... وزارت خارجه افغانستان تحویل مقامات این کشور شد ...
اسلامی ایران در کابل به مقام های وزارت بهداشت افغانستان...
کد خبر: ۹۹۳۶۱۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۰۸


ترانزیت کالا به افغانستان از طریق بندر استراتژیک گوادر آغاز...
کالا به افغانستان طی روزهای گذشته از بندر استراتژیک گوادر... ویژه پاکستان در امور افغانستان نخستین محموله ورودی این بندر... به مرز افغانستان از امارات بود و طی روزهای آینده... به افغانستان در بندر گوادر پهلو گرفته و قرار است...
کد خبر: ۹۹۳۵۱۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۰۸


سفارت ایران در افغانستان اظهارات نماینده ویژه آمریکا در افغانستان...
آمریکایی در خصوص مواضع ایران پیرامون روند صلح افغانستان تاکید... ایران در روند صلح افغانستان سفارت ایران در کابل با... در افغانستان و تکرار مواضع ثابت جمهوری اسلامی ایران مبنی... منطقه و افغانستان ابتدا این مواضع را با دقت مطالعه...
کد خبر: ۹۹۲۸۴۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۰۵


دولت افغانستان در راستای توافق دوحه اقدام به آزادی شماری...
از شبکه تلویزیونی الجزیره دولت افغانستان در راستای اجرای توافق... دولت افغانستان باید زندانیان طرفین در راستای نشان دادن حسن...
کد خبر: ۹۹۲۷۷۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۰۵


سازمان ملل گزارش داد که سرکرده القاعده در افغانستان حضور... ۱۲ ولایت افغانستان فعالیت دارند ...
پاکستانی در کشور افغانستان حضور دارند که بیشتر آن ها... ۱۲ ولایت افغانستان بطور مخفیانه فعالیت دارد و « ایمن... گزارش شمار جنگجویان القاعده در افغانستان را نیز بین ۴۰۰... داعش نیز از خاورمیانه به افغانستان آمده اند این گزارش...
کد خبر: ۹۹۲۶۹۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۰۴


بغلان افغانستان ۸ غیرنظامی کشته و زخمی شدند ...
آوا مسئولان امنیتی بغلان افغانستان امروز شنبه از کشته شدن...
کد خبر: ۹۹۲۶۹۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۰۴


انفجار های عصر جمعه در دو استان شمالی افغانستان چهار...
شمالی افغانستان چهار کشته و سیزده زخمی برجای گذاشت طارق... آرین سخنگوی وزارت کشور افغانستان اعلام کرد براثر انفجار کنار...
کد خبر: ۹۹۲۵۴۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۰۴


گروه طالبان اعلام کرد برای مذاکرات صلح با دولت افغانستان...
سوی طالبان برای انجام مذاکرات صلح با دولت افغانستان از... مطرح شده که تداوم خشونتها در افغانستان تلاشهای مورد حمایت... بزرگ در روند پیشبرد مذاکرات صلح افغانستان شده است ...
کد خبر: ۹۹۲۴۱۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۰۳


قاچاق زعفران به کشور افغانستان انجام شده است گفت ویروس...
زعفران به کشور افغانستان انجام شده این در حالی است... کند صادرات زعفران ایران توسط کشور افغانستان نایب رئیس شورای... محصول خود را ابتدا به کشور افغانستان صادر می کنند... وی دلیل دیگر اقبال صادرکنندگان از مسیر افغانستان را مالیات...
کد خبر: ۹۹۲۳۵۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۰۲


منابع محلی افغانستان چهارشنبه شب اعلام کردند که در حملات...
نیروهای امنیتی افغانستان صورت گرفته است افزود حملات در منطقه... مسؤول محلی افغانستان در شهرستان "گوزارا" در نزدیکی محل حادثه... وزارت دفاع افغانستان نسبت به این حمله هیچ واکنشی نشان... نداده است سخنگوی نیروهای آمریکایی مستقر در افغانستان نیز اعلام...
کد خبر: ۹۹۲۲۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۰۲


وضعیت در شیکاگو را "وخیم تر از افغانستان" توصیف کرده...
از افغانستان بوده است او گفت این وخیم تر از... ترامپ عموما شیکاگو را با افغانستان مقایسه می کند و... هزار تلفات غیرنظامی در افغانستان ثبت شده است تهاجم آمریکا... به افغانستان در سال ۲۰۰۱ آغاز شد در حالی که...
کد خبر: ۹۹۱۹۴۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۴/۳۱


سفارت افغانستان در ترکیه روز یکشنبه اعلام کرد که اجساد...
حبیب احمد خنجانی کاردار سفارت افغانستان در ترکیه چند نفر... افغانستان شماری از شهروندان پاکستانی و ایرانی نیز در آن... رایگان به افغانستان منتقل خواهد کرد این در حالی است...
کد خبر: ۹۹۱۷۶۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۴/۳۰


افغانستان رفتنی است ...
زود افغانستان را ترک خواهد کرد اما ایران همیشه به... عنوان یک همسایه افغانستان با روابط تاریخی و ارزش های... تلویزیون طلوع نیوز افغانستان" ...
کد خبر: ۹۹۱۷۵۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۴/۳۰


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv