در مورد افغانستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

افغانستان کشوری با اقتصاد کشاورزی سنّتی و میزان پایینی از سطح آگاهی (سواد عمومی و تخصصی)، و فاصله ی روشن از زندگی نوین صنعتی شناخته می شود. این ویژگی‌ها یک کشور عقب نگاه داشته شده را در ابعاد گوناگون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نشان می دهند. بنابراین، افغانستان کشوری است که بافت کلی اجتماع آن از معیار‌های نوین جهانی فاصله دارد؛ از جمله آنکه میزان شهرنشینی و زندگی شهری در این کشور پایین است؛ زیرا شهرنشینی تنها ۳۰ درصد جمعیت این کشور را شامل میشود.

افغانستان دارای ۳۴ استان و حدود چهارصد شهرستان است. اقتصاد عمومی افغانستان کشاورزی سنّتی است. در این زمینه نیز امکانات و شیوه‌های صنعتی بسیار ضعیف و کمرنگ هستند. برای نمونه، درصد پایینی از تخصص و اصلاحات در بخش کشاورزی در ابعاد آبیاری، کشت و برداشت محصولات وجود دارد.

بسیاری از کارشناسان عقیده دارند: جامعه افغانستان یک جامعه قومی و قبیله‌ای است و ملّت سازی در این کشور، روند درستی را طی نکرده و یا اصلا شکل نگرفته است. بهترین دلیل آن این است که هویّت ملّی در این کشور شکل کاملی پیدا نکرده و افراد این کشور پیش از آنکه افغانی (هویّت ملّی) باشند، هزاره، ازبک، پشتون و تاجیک هستند. بسیاری از مشکلات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی افغانستان از بافت سنّتی و بسته آن کشور نشأت گرفته است. بر این اساس، تمامی ساختارهی اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در ماهیت خود، از روند جدید و شیوه معمول دنیایی کنونی فاصله دارند.

نظام سیاسی افغانستان از حیث نهاد‌های سیاسی و اداری، وضعیت بدی را سپری می کند. از این لحاظ، ساختار به شدت ساده، کهنه و ناکارآمدی دارد. در این زمینه، بخشی از مشکلات به خاطر فقدان تخصص نیرو‌ها و بخشی دیگر نبود سازماندهی درست و عدم امکانات لازم است.

جامعه عقب نگاه داشته شده افغانستان در بعد اجتماعی، رفتاری و روانی نیز وضعیتی بسته دارد. میزان تنش های فردی و گروهی افراد بالاست، و مدارا و تساهل اجتماعی، فرهنگی و همگرایی بین اقوام بسیار ضعیف. در نتیجه، تاریخ سیاسی این کشور «تاریخ کشمکش اقوام بری خودمختاری و یا سیطره قومی» لقب یافته است، به نحوی که پیش از دوره کنونی هیچ نوع مشارکت فراگیر قومی در این کشور شناخته شده نیست.

تاریخ افغانستان دهه ۱۳۴۰ و سال ۱۳۴۳ را اوج موفقیت تلاش های دموکراسی خواهی معرفی میکند. در این دوره، پادشاهی مطلقه به مشروطه تبدیل شد، قانون اساسی نسبتاً دموکراتیکی تدوین گردید و برخی از آزادی‌های ناموفق سیاسی و اجتماعی نیز تجربه شد. اما این تلاش‌ها قدم های ابتدایی محسوب می شدند و نشانه کمتری از یک ایده عمیق فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در خود داشتند. همانگونه که بستر اصلی آن‌ها نیز از سطحی بودن باور‌ها و فعالیت‌های دموکراتیک در رنج بود.

پس از این تاریخ، هرچند همواره اصطلاح دموکراسی و آزادی رواج یافته و تداوم داشت، اما هیچگاه بعد سیاسی نیافته و به گفتمان مسلّط سیاسی و اجتماعی افغانستان تبدیل نشد.

مهمترین دلیل عدم موفقیت روند دموکراسی خواهی در افغانستان، سطحی بودن تفکر و اندیشه دموکراسی خواهان بوده است، در عین آنکه باور سطحی آنان به ارزش‌های دموکراسی نیز تابع مهمی از این شکست به حساب میآید. دلیل دیگر این شکست را میتوان غلبه تفکر و گرایش‌های قومی ـ. قبیله‌ای دانست. سومین عامل ناشی از سنّتی بودن بافت کلی جامعه افغانستان است، که این عامل تاکنون نیز چالش اصلی روند دموکراسیخواهی و عملیاتیشدن آن در حال و آینده این کشور به شمار می آید.

جغرافیا

افغانستان حدفاصل آسیای میانه و آسیای جنوب غربی به مرکزیت کابل است. همسایگان افغانستان، پاکستان در جنوب و شرق، ایران در غرب، تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان در شمال و چین در شمال شرقی هستند. این کشور با ۶۵۲٬۸۶۴ کیلومتر مربع مساحت چهل و یکمین کشور وسیع دنیا است و جمعیت آن در سال ۲۰۱۳ بیش از ۳۱ میلیون نفر بود. فارسی دری و پشتو زبان‌های رسمی این کشور و اسلام دین رسمی آن است. این کشور در محل ژئواستراتژیکی مهمی قرارگرفته که خاور، جنوب، باختر و آسیای میانه را به هم وصل می‌کند.

افغانستان کشوری محصور در خشکی و کوهستانی است که بین جنوب آسیا و آسیای میانه در طول جغرافیایی ۶۰ تا ۷۵ درجه شرقی و عرض ۲۹ تا ۳۸ درجه شمالی قرار گرفته‌است. بلندترین نقطه کشور قله نوشاخ به ارتفاع ۷٬۴۸۵ متر از سطح دریا در شمال شرقی کشور در مرز تاجیکستان است.

این کشور از نظر جغرافیایی به سه منطقه متمایز از یکدیگر تقسیم می‌شود؛ دشت‌های شمالی کشور که ناحیه‌ای عمدتاً زراعی است. فلات جنوب غربی که بیشتر چشم‌اندازی بیابانی و نیمه‌خشک دارد و ارتفاعات مرکزی از جمله رشته‌کوه هندوکش که این دو را از هم جدا می‌کند.

افغانستان آب‌وهوایی خشک، تابستان گرم و زمستان سرد دارد. زمستان‌های ارتفاعات مرکزی و شمال شرقی افغانستان بسیار سرد و خشن است. به طوری‌که میانگین دما در دی ماه به زیر ۱۵- درجه سانتیگراد می‌رسد. از سوی دیگر مناطق کم ارتفاع جنوب غربی (حوضه سیستان)، منطقه جلال‌آباد در شرق و دشت‌های ترکستان در کنار رود آمودریا در شمال، تابستان‌هایی گرم دارند و میانگین دمای آن‌ها در تیرماه به بیش از ۳۵ درجه می‌رسد.

بیشتر رودخانه‌های مهم افغانستان از ارتفاعات مرکزی کشور سرچشمه گرفته و به دریاچه‌های کوچک داخلی ریخته یا در شنزار‌های بیابانی فرو می‌روند. آمودریا، هلمند، کابل‌رود و هریرود مهمترین حوضه‌های آبی کشور را تشکیل می‌دهند.

آمودریا که ۲۵۴۰ کیلومتر طول دارد و از یخچال‌های پامیر سرچشمه می‌گیرد و حدود ۲۴۱ هزار کیلومتر مربع از خاک افغانستان را آبیاری می‌کند. حدود هزار کیلومتر از این رود مرز بین افغانستان و جمهوری‌های تاجیکستان و ازبکستان است. آمودریا از جایی که رود کوکچه در غرب شهر فیض‌آباد به آن می‌ریزد قابل کشتیرانی می‌شود. 

ساختار حاکمیتی فعلی افغانستان

روند جدید سیاسی افغانستان پس از انهدام برج‌های تجارت جهانی نیویورک و حملات نظامی آمریکا به افغانستان به وجود آمد. در این زمان و با سرنگونی طالبان، با وساطت سازمان‌های بین المللی و کشور‌های فعال در بحران افغانستان، اجلاس بزرگی از سوی طرف‌های سیاسی افغانستان در شهر بن آلمان شکل گرفت.

این اجلاس در نهایت، به معاهده بین المللی «بن» منجر شد که همانند اصل برگزاری اجلاس، از سوی سازمان‌های بین المللی، کشور‌های قدرتمند جهانی و کشور‌های همسایه، مورد حمایت و تأیید بود. در این معاهده، تمامی طرف‌های سیاسی مؤثر افغانستان متعهد شدند فرایند جدید نظام سیاسی این کشور را با نظارت سازمان ملل و تأمین مشارکت فراگیر همه اقوام و گروه‌های سیاسی به انجام رسد و هر کدام همکاری لازم را در این زمینه به عمل آورند. معاهده «بن» تمام مراحل شکل گیری نهاد‌ها و مراحل تأسیس نظام سیاسی جدید افغانستان را بر مبنی اصول دموکراسی، انتخابات عمومی و آزاد و مشارکت متناسب تمامی اقوام و گروه‌های سیاسی افغانستان قرار داد.
 

بسیاری از صاحبنظران افغانستان معتقدند: شرایط جدید افغانستان پس از معاهده «بن»، سرآغاز فصل جدید و متفاوتی در تاریخ این کشور است. از این رو، از نظر حاکمیت مردمی و روی آوری به ارزش‌های دموکراتیک، این دوره متفاوت از تمام دوره‌های تاریخی این کشور است. نقطه تمایز بعدی این دوره تعامل گسترده افغانستان با کشور‌ها و سازمان‌های منطقه‌ای و بین المللی است.

به طور کلی شرایط جدید یا افغانستان نوین با سرنگونی حکومت استبدادی و فرقهی طالبان، اولین مرحله از دموکراسیسازی خویش را آغاز کرد. در این مرحله، شرایطی به وجود آمد که حکومت طالبان در نتیجه قیامهی مردمی فروپاشید. در این زمینه، همکاری نیروهی بین المللی نیز کاملا مشهود بود.

در مرحله دوم، روند جدید دموکراسی سازی با شکل گیری نظام جدید تداوم یافت که برگزاری اولین لویه جرگه بری تأسیس نظام، سرآغاز این روند بود. در اولین لویه جرگه افغانستان، ریاست جمهوری حامد کرزی مورد تأیید قرار گرفت و تمامی وزری او به رأی گذاشته شد. همانگونه که فرایند‌های بعدی تشکیل نظام نیز مورد بحث قرار گرفت و درباره آن‌ها تصمیمگیری شد.

برگزاری «لویه جرگه» یا مجلس بزرگان اقوام، در سنّت سیاسی و اجتماعی افغانستان، یک اقدام مردمی بری شکل گیری نظام سیاسی محسوب میشود. البته در ماهیت واقعی این مجلس اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی آن را همانند «مجلس مؤسسان» و برخی دیگر متفاوت از آن، ارزیابی می کنند.

اقتصاد افغانستان

کشور افغانستان به دلیل محدودیت عای جغرافیایی از جمله محصور بودن در خشکی و عدم توان بهره برداری از منابع زیرزمینی و نیز درگیری با جنگ در طول سالیان متمادی دارای یک اقتصاد ضعیف و شکننده است. با این حال اقتصاد افغانستان به میزان قابل توجهی پس از سال ۲۰۰۲ با توجه به کمک‌های بین‌المللی بهبود یافت.
 

برای مثال در سال ۲۰۰۲ جامعه جهانی در شهر بن مبلغ ۹۷ میلیارد دلار به افغانستان کمک کرد که از آن جمله ۳۹ میلیارد دلار درعرصه‌های ساختمانی، راه ومیدان سازی، عمران کانالها، آبرسانی شهر و روستاها، کمک به کشاورزان و... به مصرف رسید.

به طور کلی افغانستان از نظر صادرات و واردات در جایگاه مناسبی قرار ندارد و در سال ۲۰۱۰ صادرات این کشور قریب به ۵۴۷ میلیون دلار بود که با این مبلغ این کشور در رده ۱۶۴ مین کشور صادرکننده جهان قرار می‌گیرد. عمده صادرات کشور افغانستان تریاک و حشیش است که این کالا به کشور پاکستان ۲۵٫۹ ٪، هند (۲۵٫۵ ٪)، ایالات متحده ۱۴٫۹ درصد، تاجیکستان ۹٫۶ ٪، آلمان ۵ ٪ صادر می‌شود.

همچنین واردات افغانستان در سال ۲۰۱۰ بالغ بر ۸ میلیارد دلار بوده است که نشان از ضعف اقتصادی بالا در این کشور دارد. به طور کلی واردات افغانستان طور عبارت است از: منسوجات، محصولات نفتی، ماشین آلات و دیگر کالا‌ها نظیر مواد ساختمانی و مواد غذایی.

واردات محصول در این کشور بیشتر از طریق کشور‌های روسیه، آمریکا، هند، چین، ژاپن، کره جنوبی، آلمان، کنیا و پاکستان صورت می‌گیرد.

سیاست خارجی افغانستان

حکومت کنونی افغانستان جز با اسرائیل با همهٔ کشور‌های دنیا دارای روابط سیاسی است. دولت افغانستان اعلام داشته که در صورت تشکیل کشور کاملاً مستقل فلسطین روابط کامل خود را با اسرائیل برقرار خواهد کرد. در رابطه با ارتباطات افغانستان با ایران نیز نکته آن است که به سبب ارتباطات ریشه دار فرهنگی، ایران نقش مهمی در سیاست خارجی افغانستان دارد، علاوه بر این ایران یکی از بزرگ‌ترین طرف‌های تجاری افغانستان است. پس از سرنگونی طالبان و روی کار آمدن نظام سیاسی جدید در افغانستان روابط تجاری افغانستان و ایران افزایش چشمگیری داشته‌است. البته این روابط تاکنون بیشتر صادرات ایران به افغانستان بوده‌است. ایران و افغانستان در زمینه مبارزه با مواد مخدر و بازسازی شبکه حمل و نقل افغانستان همکاری دارند.
 

افغانستان و ایران اگرچه بر توافقنامهٔ امضا شده توسط امیر عباس هویدا و محمد موسی شفیق نخست وزیر‌های وقت هر دو کشور در مورد تقسیم حق آب هیرمند تاکید دارند ولی در سال‌های اخیر که مشکل کمبود باران وجود دارد بر سر تقسیم آب رودخانه هیرمند در منطقهٔ سیستان اختلاف نظر دارند.
 

در مورد افغانستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

قربانیان سیل روز گذشته در استان پروان افغانستان ابراز همدردی...
همدری خود را با دولت و ملت افغانستان به ویژه... نماید منابع خبری افغانستان اعلام کردند که در این حادثه...
کد خبر: ۹۹۹۱۲۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۰۶


عبدالغفور لیوال سفیر افغانستان در ایران روز سه شنبه به...
کد خبر: ۹۹۸۹۳۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۰۵


باشد آیا ایران می تواند امنیت داشته باشد اگر افغانستان...
کد خبر: ۹۹۸۷۱۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۰۳


شبکه حقانی مسؤول انفجار‌های ۲ هفته گذشته در افغانستان
غیرنظامیان از منطقه منفجر شد سخنگوی وزارت کشور افغانستان اعلام...
آرین٬ سخنگوی وزات کشور افغانستان اعلام کرد که شبکه حقانی... بر اساس اطلاعاتی که وزارت کشور افغانستان به آن دست...
کد خبر: ۹۹۸۵۱۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۰۲


دفتر مشترک تجاری ایران و افغانستان در استان کرمان با...
دیدار عبدالغفور لیوال سفیر افغانستان در ایران با اشاره به... افغانستان عدد پایینی است و باید روابط اقتصادی ما توسعه... پیدا کند افزود افغانستان وارداتی دارد که بسیاری از این... افغانستان در استان کرمان گفت این حضور در معرفی ظرفیت...
کد خبر: ۹۹۸۱۷۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۰۱


شخصیت های سیاسی و اجتماعی افغانستان طی چند روز اخیر... گروه طالبان افغانستان کمک مالی و تسلیحاتی کرده است واکنش...
مزوارنه آن در افغانستان شرایط را برای خود آمریکایی ها... آمریکا برای برون رفت از منجلابی که در افغانستان ایجاد... حزب رفاه ملی افغانستان ادعا و اتهامات آمریکایی ها بویژه... مدار افغانستان آمریکایی ها اکنون با در نظر داشتن طرح...
کد خبر: ۹۹۸۰۹۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۰۱


با اهالی ولسوالی شکی ولایت بدخشان افغانستان صحبت کرده و...
از طریق بلندگو با مردم ولسوالی شکی ولایت بدخشان افغانستان... مرزی در امتداد آمو رودخانه آمو در مرز با افغانستان... بدخشان افغانستان در آن سوی مرز روبرو شد ...
کد خبر: ۹۹۸۰۰۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۳۱


که این امر منوط به پای بندی دولت افغانستان به...
کد خبر: ۹۹۷۷۲۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۹


خبرگزاری طلوع افغانستان از قول طالبان گزارش کرد طالبان حکومت...
ای بر پیکره روند سازش افغانستان است اعلام کرد دولت... اشرف غنی رئیس جمهوری افغانستان را به عنوان یک سیستم...
کد خبر: ۹۹۶۹۴۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۶


مذاکرات دولت افغانستان و گروه طالبان به تاخیر افتاده و...
گروه مذاکره کننده دولت افغانستان با طالبان از تعویق این... منصور» عضو دیگر تیم مذاکره کننده دولت افغانستان علت تأخیر... آزادی چند نفر از افسران نظامی افغانستان از سوی طالبان...
کد خبر: ۹۹۶۸۱۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۵


افغانستان حصارکشی مرز های مشترک با ایران وضع شیوع ویروس... داشت اذعان به اهمیت نقش ایران در بحث صلح افغانستان... ایرنا در خصوص نقش همسایگان افغانستان به ویژه جمهوری اسلامی... کمک به پیشبرد روند صلح افغانستان ایفا می کند وی...
کد خبر: ۹۹۶۴۷۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۴


از پشتیبانان اصلی مالی طالبان در افغانستان بوده است او... که به پدر مالی طالبان در افغانستان نیز مشهور است... در امور افغانستان نیز زمینه آزادی بشیر نورزی را فراهم... تاکنون دولت افغانستان در این باره اظهار نظر نکرده است...
کد خبر: ۹۹۶۴۲۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۳


افغانستان تحویل داده شد ...
افغان آوا از شمال افغانستان گزارش داد که این محموله... معاون استاندار بلخ نیز به نمایندگی از دولت افغانستان از... افغانستان را فراموش نکرده و ما سپاسگزاری می کنیم و... اسلامی حفظ کنیم خلیل الله حکمتی رئیس بهداشت بلخ افغانستان...
کد خبر: ۹۹۶۱۷۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۲


اشرف غنی:
رئیس جمهوری افغانستان گفت که اکنون که فرمان عفو و... افغانستان هیچ مانع و بهانه ای وجود نداشته باشد و...
بی بی سی « محمداشرف غنی» رئیس جمهوری افغانستان گفت... آغاز مذاکرات گروه طالبان با دولت افغانستان هیچ مانع و... فرصت آغاز شود رئیس جمهوری افغانستان این مطلب را در... است روز گذشته رئیس جمهوری افغانستان فرمان آزادی ۴۰۰ زندانی...
کد خبر: ۹۹۶۰۸۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۱


سخنگوی وزارت کشور افغانستان اعلام کرد که پس از آتش...
حالی که مردم افغانستان خواهان کاهش خشونت هستند آرین افزود... رییس جمهوری افغانستان در این حال اعلام کرده است که... است لویه جرگه مشورتی افغانستان یا مجلس بزرگان این کشور...
کد خبر: ۹۹۵۸۸۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۰


نماینده ویژه ظریف در امور افغانستان مطرح کرد؛
نماینده ویژه وزیر امور خارجه کشورمان در امور افغانستان در... مورد بیانیه لویه جرگه مشورتی صلح افغانستان تاکید کرد ایران... که بانی بخشی از مذاکرات میان حکومت افغانستان و طالبان...
افغانستان از تصمیمات نشست اخیر لویه جرگه مشورتی صلح این... کشور که با حضور نمایندگان اقوام و اقشار مختلف افغانستان... جمهوریت و حقوق اساسی شهروندان افغانستان و نیز رویکرد مثبت... اسلامی ایران به عنوان یکی از همسایگان افغانستان اطمینان می...
کد خبر: ۹۹۵۸۷۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۰


طالبان رئیس جمهور افغانستان در نشست اختتامیه این جرگه اعلام...
طالبان اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان در نشست اختتامیه این... طالبان را امضا می کند رئیس جمهور افغانستان بیان داشت... آمریکا و طالبان دولت افغانستان باید ۵ هزار زندانی طالبان... این گروه آزاد شده است همچنین دولت افغانستان ۵۰۰ زندانی...
کد خبر: ۹۹۵۵۵۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۹


سلاح دارد و از ارتش افغانستان تجهیزات می خرد من... نمی خواهد راه حل صلح آمیز در روند افغانستان به... می خورد پیمان دوحه یک مکانیسم مناسب برای بحران افغانستان...
کد خبر: ۹۹۵۳۳۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۸


آخرین وضعیت مرزهای افغانستان از این حکایت دارد که در...
گذشته در مرز میلک افغانستان به دلیل اعتصاب برخی کامیون... در مرزمیلک با مسئولین ولایت نیمروز و مرز زرنج افغانستان... از سر گیری فعالیت کامیون داران افغانستانی را انجام دهند... افغانستان در اعتراض به مصوبه شورای تامین استان سیستان و...
کد خبر: ۹۹۴۷۰۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۴


دولت افغانستان در عمل به وعده خود مبنی بر آزادی...
به گزارش « تابناک» به نقل از آناتولی دولت افغانستان... را آزاد کرده است دفتر « شورای امنیت ملی» افغانستان... نیروی امنیتی دستگیر شده افغانستان سهم خود را در تبادل... عملیات در این روزها خودداری کنند ارگ ریاست جمهوری افغانستان...
کد خبر: ۹۹۴۳۹۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۳


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv