در مورد افغانستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

افغانستان کشوری با اقتصاد کشاورزی سنّتی و میزان پایینی از سطح آگاهی (سواد عمومی و تخصصی)، و فاصله ی روشن از زندگی نوین صنعتی شناخته می شود. این ویژگی‌ها یک کشور عقب نگاه داشته شده را در ابعاد گوناگون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نشان می دهند. بنابراین، افغانستان کشوری است که بافت کلی اجتماع آن از معیار‌های نوین جهانی فاصله دارد؛ از جمله آنکه میزان شهرنشینی و زندگی شهری در این کشور پایین است؛ زیرا شهرنشینی تنها ۳۰ درصد جمعیت این کشور را شامل میشود.

افغانستان دارای ۳۴ استان و حدود چهارصد شهرستان است. اقتصاد عمومی افغانستان کشاورزی سنّتی است. در این زمینه نیز امکانات و شیوه‌های صنعتی بسیار ضعیف و کمرنگ هستند. برای نمونه، درصد پایینی از تخصص و اصلاحات در بخش کشاورزی در ابعاد آبیاری، کشت و برداشت محصولات وجود دارد.

بسیاری از کارشناسان عقیده دارند: جامعه افغانستان یک جامعه قومی و قبیله‌ای است و ملّت سازی در این کشور، روند درستی را طی نکرده و یا اصلا شکل نگرفته است. بهترین دلیل آن این است که هویّت ملّی در این کشور شکل کاملی پیدا نکرده و افراد این کشور پیش از آنکه افغانی (هویّت ملّی) باشند، هزاره، ازبک، پشتون و تاجیک هستند. بسیاری از مشکلات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی افغانستان از بافت سنّتی و بسته آن کشور نشأت گرفته است. بر این اساس، تمامی ساختارهی اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در ماهیت خود، از روند جدید و شیوه معمول دنیایی کنونی فاصله دارند.

نظام سیاسی افغانستان از حیث نهاد‌های سیاسی و اداری، وضعیت بدی را سپری می کند. از این لحاظ، ساختار به شدت ساده، کهنه و ناکارآمدی دارد. در این زمینه، بخشی از مشکلات به خاطر فقدان تخصص نیرو‌ها و بخشی دیگر نبود سازماندهی درست و عدم امکانات لازم است.

جامعه عقب نگاه داشته شده افغانستان در بعد اجتماعی، رفتاری و روانی نیز وضعیتی بسته دارد. میزان تنش های فردی و گروهی افراد بالاست، و مدارا و تساهل اجتماعی، فرهنگی و همگرایی بین اقوام بسیار ضعیف. در نتیجه، تاریخ سیاسی این کشور «تاریخ کشمکش اقوام بری خودمختاری و یا سیطره قومی» لقب یافته است، به نحوی که پیش از دوره کنونی هیچ نوع مشارکت فراگیر قومی در این کشور شناخته شده نیست.

تاریخ افغانستان دهه ۱۳۴۰ و سال ۱۳۴۳ را اوج موفقیت تلاش های دموکراسی خواهی معرفی میکند. در این دوره، پادشاهی مطلقه به مشروطه تبدیل شد، قانون اساسی نسبتاً دموکراتیکی تدوین گردید و برخی از آزادی‌های ناموفق سیاسی و اجتماعی نیز تجربه شد. اما این تلاش‌ها قدم های ابتدایی محسوب می شدند و نشانه کمتری از یک ایده عمیق فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در خود داشتند. همانگونه که بستر اصلی آن‌ها نیز از سطحی بودن باور‌ها و فعالیت‌های دموکراتیک در رنج بود.

پس از این تاریخ، هرچند همواره اصطلاح دموکراسی و آزادی رواج یافته و تداوم داشت، اما هیچگاه بعد سیاسی نیافته و به گفتمان مسلّط سیاسی و اجتماعی افغانستان تبدیل نشد.

مهمترین دلیل عدم موفقیت روند دموکراسی خواهی در افغانستان، سطحی بودن تفکر و اندیشه دموکراسی خواهان بوده است، در عین آنکه باور سطحی آنان به ارزش‌های دموکراسی نیز تابع مهمی از این شکست به حساب میآید. دلیل دیگر این شکست را میتوان غلبه تفکر و گرایش‌های قومی ـ. قبیله‌ای دانست. سومین عامل ناشی از سنّتی بودن بافت کلی جامعه افغانستان است، که این عامل تاکنون نیز چالش اصلی روند دموکراسیخواهی و عملیاتیشدن آن در حال و آینده این کشور به شمار می آید.

جغرافیا

افغانستان حدفاصل آسیای میانه و آسیای جنوب غربی به مرکزیت کابل است. همسایگان افغانستان، پاکستان در جنوب و شرق، ایران در غرب، تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان در شمال و چین در شمال شرقی هستند. این کشور با ۶۵۲٬۸۶۴ کیلومتر مربع مساحت چهل و یکمین کشور وسیع دنیا است و جمعیت آن در سال ۲۰۱۳ بیش از ۳۱ میلیون نفر بود. فارسی دری و پشتو زبان‌های رسمی این کشور و اسلام دین رسمی آن است. این کشور در محل ژئواستراتژیکی مهمی قرارگرفته که خاور، جنوب، باختر و آسیای میانه را به هم وصل می‌کند.

افغانستان کشوری محصور در خشکی و کوهستانی است که بین جنوب آسیا و آسیای میانه در طول جغرافیایی ۶۰ تا ۷۵ درجه شرقی و عرض ۲۹ تا ۳۸ درجه شمالی قرار گرفته‌است. بلندترین نقطه کشور قله نوشاخ به ارتفاع ۷٬۴۸۵ متر از سطح دریا در شمال شرقی کشور در مرز تاجیکستان است.

این کشور از نظر جغرافیایی به سه منطقه متمایز از یکدیگر تقسیم می‌شود؛ دشت‌های شمالی کشور که ناحیه‌ای عمدتاً زراعی است. فلات جنوب غربی که بیشتر چشم‌اندازی بیابانی و نیمه‌خشک دارد و ارتفاعات مرکزی از جمله رشته‌کوه هندوکش که این دو را از هم جدا می‌کند.

افغانستان آب‌وهوایی خشک، تابستان گرم و زمستان سرد دارد. زمستان‌های ارتفاعات مرکزی و شمال شرقی افغانستان بسیار سرد و خشن است. به طوری‌که میانگین دما در دی ماه به زیر ۱۵- درجه سانتیگراد می‌رسد. از سوی دیگر مناطق کم ارتفاع جنوب غربی (حوضه سیستان)، منطقه جلال‌آباد در شرق و دشت‌های ترکستان در کنار رود آمودریا در شمال، تابستان‌هایی گرم دارند و میانگین دمای آن‌ها در تیرماه به بیش از ۳۵ درجه می‌رسد.

بیشتر رودخانه‌های مهم افغانستان از ارتفاعات مرکزی کشور سرچشمه گرفته و به دریاچه‌های کوچک داخلی ریخته یا در شنزار‌های بیابانی فرو می‌روند. آمودریا، هلمند، کابل‌رود و هریرود مهمترین حوضه‌های آبی کشور را تشکیل می‌دهند.

آمودریا که ۲۵۴۰ کیلومتر طول دارد و از یخچال‌های پامیر سرچشمه می‌گیرد و حدود ۲۴۱ هزار کیلومتر مربع از خاک افغانستان را آبیاری می‌کند. حدود هزار کیلومتر از این رود مرز بین افغانستان و جمهوری‌های تاجیکستان و ازبکستان است. آمودریا از جایی که رود کوکچه در غرب شهر فیض‌آباد به آن می‌ریزد قابل کشتیرانی می‌شود. 

ساختار حاکمیتی فعلی افغانستان

روند جدید سیاسی افغانستان پس از انهدام برج‌های تجارت جهانی نیویورک و حملات نظامی آمریکا به افغانستان به وجود آمد. در این زمان و با سرنگونی طالبان، با وساطت سازمان‌های بین المللی و کشور‌های فعال در بحران افغانستان، اجلاس بزرگی از سوی طرف‌های سیاسی افغانستان در شهر بن آلمان شکل گرفت.

این اجلاس در نهایت، به معاهده بین المللی «بن» منجر شد که همانند اصل برگزاری اجلاس، از سوی سازمان‌های بین المللی، کشور‌های قدرتمند جهانی و کشور‌های همسایه، مورد حمایت و تأیید بود. در این معاهده، تمامی طرف‌های سیاسی مؤثر افغانستان متعهد شدند فرایند جدید نظام سیاسی این کشور را با نظارت سازمان ملل و تأمین مشارکت فراگیر همه اقوام و گروه‌های سیاسی به انجام رسد و هر کدام همکاری لازم را در این زمینه به عمل آورند. معاهده «بن» تمام مراحل شکل گیری نهاد‌ها و مراحل تأسیس نظام سیاسی جدید افغانستان را بر مبنی اصول دموکراسی، انتخابات عمومی و آزاد و مشارکت متناسب تمامی اقوام و گروه‌های سیاسی افغانستان قرار داد.
 

بسیاری از صاحبنظران افغانستان معتقدند: شرایط جدید افغانستان پس از معاهده «بن»، سرآغاز فصل جدید و متفاوتی در تاریخ این کشور است. از این رو، از نظر حاکمیت مردمی و روی آوری به ارزش‌های دموکراتیک، این دوره متفاوت از تمام دوره‌های تاریخی این کشور است. نقطه تمایز بعدی این دوره تعامل گسترده افغانستان با کشور‌ها و سازمان‌های منطقه‌ای و بین المللی است.

به طور کلی شرایط جدید یا افغانستان نوین با سرنگونی حکومت استبدادی و فرقهی طالبان، اولین مرحله از دموکراسیسازی خویش را آغاز کرد. در این مرحله، شرایطی به وجود آمد که حکومت طالبان در نتیجه قیامهی مردمی فروپاشید. در این زمینه، همکاری نیروهی بین المللی نیز کاملا مشهود بود.

در مرحله دوم، روند جدید دموکراسی سازی با شکل گیری نظام جدید تداوم یافت که برگزاری اولین لویه جرگه بری تأسیس نظام، سرآغاز این روند بود. در اولین لویه جرگه افغانستان، ریاست جمهوری حامد کرزی مورد تأیید قرار گرفت و تمامی وزری او به رأی گذاشته شد. همانگونه که فرایند‌های بعدی تشکیل نظام نیز مورد بحث قرار گرفت و درباره آن‌ها تصمیمگیری شد.

برگزاری «لویه جرگه» یا مجلس بزرگان اقوام، در سنّت سیاسی و اجتماعی افغانستان، یک اقدام مردمی بری شکل گیری نظام سیاسی محسوب میشود. البته در ماهیت واقعی این مجلس اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی آن را همانند «مجلس مؤسسان» و برخی دیگر متفاوت از آن، ارزیابی می کنند.

اقتصاد افغانستان

کشور افغانستان به دلیل محدودیت عای جغرافیایی از جمله محصور بودن در خشکی و عدم توان بهره برداری از منابع زیرزمینی و نیز درگیری با جنگ در طول سالیان متمادی دارای یک اقتصاد ضعیف و شکننده است. با این حال اقتصاد افغانستان به میزان قابل توجهی پس از سال ۲۰۰۲ با توجه به کمک‌های بین‌المللی بهبود یافت.
 

برای مثال در سال ۲۰۰۲ جامعه جهانی در شهر بن مبلغ ۹۷ میلیارد دلار به افغانستان کمک کرد که از آن جمله ۳۹ میلیارد دلار درعرصه‌های ساختمانی، راه ومیدان سازی، عمران کانالها، آبرسانی شهر و روستاها، کمک به کشاورزان و... به مصرف رسید.

به طور کلی افغانستان از نظر صادرات و واردات در جایگاه مناسبی قرار ندارد و در سال ۲۰۱۰ صادرات این کشور قریب به ۵۴۷ میلیون دلار بود که با این مبلغ این کشور در رده ۱۶۴ مین کشور صادرکننده جهان قرار می‌گیرد. عمده صادرات کشور افغانستان تریاک و حشیش است که این کالا به کشور پاکستان ۲۵٫۹ ٪، هند (۲۵٫۵ ٪)، ایالات متحده ۱۴٫۹ درصد، تاجیکستان ۹٫۶ ٪، آلمان ۵ ٪ صادر می‌شود.

همچنین واردات افغانستان در سال ۲۰۱۰ بالغ بر ۸ میلیارد دلار بوده است که نشان از ضعف اقتصادی بالا در این کشور دارد. به طور کلی واردات افغانستان طور عبارت است از: منسوجات، محصولات نفتی، ماشین آلات و دیگر کالا‌ها نظیر مواد ساختمانی و مواد غذایی.

واردات محصول در این کشور بیشتر از طریق کشور‌های روسیه، آمریکا، هند، چین، ژاپن، کره جنوبی، آلمان، کنیا و پاکستان صورت می‌گیرد.

سیاست خارجی افغانستان

حکومت کنونی افغانستان جز با اسرائیل با همهٔ کشور‌های دنیا دارای روابط سیاسی است. دولت افغانستان اعلام داشته که در صورت تشکیل کشور کاملاً مستقل فلسطین روابط کامل خود را با اسرائیل برقرار خواهد کرد. در رابطه با ارتباطات افغانستان با ایران نیز نکته آن است که به سبب ارتباطات ریشه دار فرهنگی، ایران نقش مهمی در سیاست خارجی افغانستان دارد، علاوه بر این ایران یکی از بزرگ‌ترین طرف‌های تجاری افغانستان است. پس از سرنگونی طالبان و روی کار آمدن نظام سیاسی جدید در افغانستان روابط تجاری افغانستان و ایران افزایش چشمگیری داشته‌است. البته این روابط تاکنون بیشتر صادرات ایران به افغانستان بوده‌است. ایران و افغانستان در زمینه مبارزه با مواد مخدر و بازسازی شبکه حمل و نقل افغانستان همکاری دارند.
 

افغانستان و ایران اگرچه بر توافقنامهٔ امضا شده توسط امیر عباس هویدا و محمد موسی شفیق نخست وزیر‌های وقت هر دو کشور در مورد تقسیم حق آب هیرمند تاکید دارند ولی در سال‌های اخیر که مشکل کمبود باران وجود دارد بر سر تقسیم آب رودخانه هیرمند در منطقهٔ سیستان اختلاف نظر دارند.
 

در مورد افغانستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

اعلام نشده وارد افغانستان شد تا روند اجرای توافق آمریکا...
اعلام نشده وارد افغانستان شد تا روند اجرای توافق آمریکا... وزیر امور خارجه آمریکا با اشرف غنی رئیس جمهوری افغانستان... وجود آمده در افغانستان و گفت وگوهای صلح بین افغان... ریاست جمهوری افغانستان در پیام توئیتری اعلام کرد محمد اشرف...
کد خبر: ۹۶۷۶۴۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۱/۰۴


نگرانی تحولات افغانستان را دنبال می کنیم از رهبران سیاسی... اختلافات پیش آمده در افغانستان تلاش کنند ...
جمهوری اسلامی ایران در خصوص تحولات جاری در افغانستان بیانیه... افغانستان را از نزدیک دنبال می کند و در مورد... انتخابات ها در افغانستان و غفلت از درس های گرفته... کردن مصالح ملی مردم افغانستان برای تامین اهداف تبلیغاتی رئیس...
کد خبر: ۹۶۷۵۱۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۱/۰۴


گروه طالبان در افغانستان اعلام کرده است اگر شیوع ویروس...
کند هرچند خطر گسترش کرونا مردم افغانستان را به دلیل... از دولت و گروه طالبان در افغانستان خواسته بود که... باید آتش بس کنند دولت افغانستان در واکنش به این...
کد خبر: ۹۶۶۸۸۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۹


نبض خبر؛
کد خبر: ۹۶۶۷۴۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۸


مقام رسمی افغانستانی گفت نزدیک به ۷۰ هزار فرد افغان...
کد خبر: ۹۶۶۴۳۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۷


محمداشرف غنی رئیس جمهوری افغانستان در سخنانی در این نشست...
کد خبر: ۹۶۶۱۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۶


را "از مناطق مختلف افغانستان بیرون رانده و اکنون تنها... مقابل آنها عملیات پاکسازی جریان دارد " داعش افغانستان مسئولیت... عملیات هایی علیه داعش در ولایت های شرقی افغانستان زده...
کد خبر: ۹۶۶۰۷۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۵


وزارت بهداشت افغانستان از ابتلای ۱۰ نفر از شهروندان این...
وزارت بهداشت افغانستان از ابتلای ۱۰ نفر از شهروندان این... به نقل از العالم وزارت بهداشت افغانستان امروز در بیانیه... در بیمارستان به منزل خود برگشت وزارت بهداشت افغانستان گزارش... ۱۰ مورد مثبت و بقیه منفی بوده است دولت افغانستان...
کد خبر: ۹۶۵۷۷۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۴


مسکو برای اعزام نیرو به افغانستان را بی اساس دانست...
افغانستان مبنی بر اینکه سفارت روسیه در کابل با انتشار... اطلاعیه ای خبر آمادگی مسکو برای اعزام نیرو به افغانستان... اخیرا رسانه های افغانستان خبری را به نقل از خبرگزاری... بود اگر دولت افغانستان به صورت رسمی از روسیه درخواست...
کد خبر: ۹۶۵۳۵۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۲


دیگر رئیس جمهور افغانستان نبوده و احکام و دستورات وی...
غنی گفت غنی دیگر رئیس جمهور افغانستان نبوده و دستوراتش... می باشد امروز « صدیق صدیقی» سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان...
کد خبر: ۹۶۵۲۳۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۱


با صدور فرمانی؛
افغانستان را که در دولت قبل حضور داشت ملغی کرد...
جمهور جدید افغانستان سوگند یاد کرد با صدور فرمانی ریاست... اجرایی دولت افغانستان را لغو کرد پیش از این نیز... صدیق صدیقی سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان در یک نشست خبری... دولت افغانستان تا پیش از این در اختیار عبدالله عبدالله...
کد خبر: ۹۶۵۲۳۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۱


مقام های بهداشتی افغانستان اعلام کردند که شمار موارد ابتلا...
به گزارش تابناک به نقل از ایلنا وزارت بهداشت افغانستان...
کد خبر: ۹۶۵۰۵۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۱


به دنبال بالا گرفتن اختلافات میان ریاست اجراییه افغانستان و...
ریاست اجراییه افغانستان خبر دادند خیلزاد نماینده ویژه آمریکا در... امور افغانستان به همراه راس ویلسون سفیر آمریکا در کابل... کنند یک منبع نزدیک به ریاست اجراییه افغانستان در گفتگو... با خبرنگار سایت افغانستان خبرگزاری فارس در این باره گفت...
کد خبر: ۹۶۵۰۳۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۰


افغانستان آغاز شده است ...
آمریکا مدعی آغاز کاهش نظامیان این کشور در افغانستان در... گزارش سخنگوی نظامیان آمریکایی در افغانستان گفت کاهش تعداد نیروهایمان... را در افغانستان بر اساس توافق با طالبان آغاز کرده...
کد خبر: ۹۶۴۷۶۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۰


مرور روزنامه‌های سه شنبه ۲۰ اسفندماه
حبر تحلیف دو مدعی رئیس جمهوری افغانستان در یک روز... و یک &rlm اقلیم جهان صنعت افغانستان با دو رئیس... سیاه رقم بزند &rlm افغانستان حکایت دو پادشاه در یک... در افغانستان نوشت &rlm ضرب المثلی فارسی به نقل از...
کد خبر: ۹۶۴۷۶۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۰


افغانستان آغاز شده است ...
افغانستان آغاز شده است به گزارش خبرگزاری مهر به نقل... افغانستان در چارچوب توافقنامه انعقادی صلح با طالبان شد بر... اساس این گزارش سخنگوی نظامیان آمریکایی در افغانستان گفت کاهش... تعداد نیروهایمان را در افغانستان بر اساس توافق با طالبان...
کد خبر: ۹۶۴۷۶۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۰


مهر به نقل از رویترز گروه طالبان افغانستان به برگزاری... غنی» رئیس جمهور و « عبدالله عبدالله» رئیس اجرایی افغانستان... افغانستان با ادای سوگند همزمان اشرف غنی و عبدالله عبدالله... افغانستان سوگند یاد کرد و دقایقی پیش از او نیز...
کد خبر: ۹۶۴۷۵۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۰


وزیر دفاع افغانستان اعلام کرد اگر طالبان حملاتش را در...
وزیر دفاع افغانستان اعلام کرد اگر طالبان حملاتش را در... اسدالله خالد وزیر دفاع افغانستان گفت نیروهای افغانستان به دستور... افسران پلیس محلی در ولایت لغمان واقع در شرق افغانستان... خروج نیروهای خارجی از افغانستان در ۱۴ ماه آتی در...
کد خبر: ۹۶۴۶۹۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۱۹


اتفاقی عجیب در افغانستان
آشفتگی سیاسی در افغانستان همچنان ادامه دارد و امروز در...
تحریریه تابناک جهان آشفتگی سیاسی در افغانستان همچنان ادامه دارد... و معاونانش توسط یوسف حلیم قاضی القضات افغانستان برگزار و... افغانستان متن سوگند ریاست جمهوری این کشور بدین شرح است... حاکمیت ملی و تمامیت ارضی افغانستان حراست و حقوق و...
کد خبر: ۹۶۴۶۹۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۱۹


به گزارش تابناک به نقل از سایت افغانستان فارس... صلح افغانستان از روزهای گذشته تاکنون مشغول میانجیگری برای حل... رییس جمهور افغانستان باشند ...
کد خبر: ۹۶۴۶۵۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۱۹


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv