محیط زیست

 

 
کلیات

محیط زیست عبارت است ترکیبی از دانش‌های متفاوت در علم است که شامل مجموعه‌ای از عوامل زیستی و محیطی در قالب محیط زیست و غیر زیستی (فیزیکی، شیمیایی) است که بر زندگی یک فرد یا گونه تأثیر می‌گذارد و از آن تأثیر می‌پذیرد. امروزه این تعریف غالباً به انسان و فعالیت‌های او مرتبط می‌شود و می‌توان محیط زیست را مجموعه‌ای از عوامل طبیعی کرهٔ زمین، همچون هوا، آب، اتمسفر، صخره، گیاهان و غیره، که انسان را احاطه می‌کنند خلاصه کرد.
 
تفاوت محیط زیست و طبیعت

تفاوت محیط زیست با طبیعت در این است که تعریف طبیعت شامل مجموعه عوامل طبیعی، زیستی و غیر زیستی می‌شود که منحصراً در نظر گرفته می‌شوند، در حالی که عبارت محیط زیست با توجه به برهم‌کنش‌های میان انسان و طبیعت و از دیدگاه بشر توصیف می‌شود.
 
 
عوامل مؤثر در ایجاد محیط زیست

تنوع آب و هوایی و تنوع شرایط اقلیمی، نوع خاک، اختلاف ارتفاع و نا همواری‌ها از جمله عواملی هستند که منجر به ایجاد محیط زیست می شوند.
 

زیستگاه‌های جهان

سطح کرهٔ زمین به‌طور کلی به ۴ بخش تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از سنگ‌کره (لیتوسفر)، آب‌کره (هیدروسفر)، هواکره (اتمسفر) و بیوسفر. بعضی از دانشمندان یخ‌کره را نیز جزء این تقسیم‌بندی می‌دانند. هر کدام این بخش‌ها شامل اکوسیستم‌هایی گوناگون هستند که به‌طور کلی محیط زیست را تشکیل می‌دهند.
 

خاک


مهم‌ترین آثار فعالیت‌های انسان بر خاک عبارت اند از: مسمومیت و فرسایش که موجب تخریب و کاهش توان زمین‌های زراعی می‌شوند. به‌طور کلی فرسایش خاک پدیده‌ای طبیعی است که به وسیلهٔ عواملی، چون باد، رواناب‌های سطحی و تغییرات دما انجام می‌گیرد. با این حال، فعالیت‌های انسان از جمله زراعت مفرط، آبیاری زمین‌های زراعی، محصولات تک‌کشتی، چریدن بیش از حد دام‌ها در مراتع، جنگل‌زدایی و بیابان‌زایی باعث از بین رفتن تعادل موجود میان روند تخریب و ایجاد خاک، و در نهایت آلودگی آن می‌شوند.

مسمومیت خاک می‌تواند در اثر افزایش نمک‌های خاک توسط ماشین‌آلات کشاورزی یا آلودگی مستقیم آن توسط افراد یا کارخانه‌ها به ایجاد شود. در این صورت خاک ناحاصلخیز و حتی سمی برای برخی گیاهان می‌شود.
 

آب

طبق سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، مهم‌ترین تأثیرات فعالیت‌های انسان بر روی آب‌ها در سه مورد خلاصه می‌شود: مصرف بیش از حد آب و از بین رفتن منابع آب و آلودگی آب‌های سطحی و زیرزمینی.

امروزه تأمین آب شیرین برای بعضی کشور‌ها یک بحران جدی محسوب می‌شود. بر اساس گزارش‌های این سازمان در سال ۲۰۰۱، در صورت عدم اقدامات مناسب، در سال ۲۰۳۰، ۳٫۹ میلیون نفر دچار این بحران خواهند شد. قابل توجه‌است که این بحران خود با روند کنونی افزایش جمعیت اوج نیز خواهد گرفت.

گرم شدن زمین نیز در از بین رفتن منابع آب به خصوص در مناطقی، چون آسیای مرکزی، آفریقای شمالی و دشت‌های بزرگ ایالات متحده نقش می‌دارد.

کیفیت آب‌ها نیز بحران دیگری است که برخی کشور‌ها در پیش رو دارند. میزان آلودگی برخی آب‌ها و روند افزایش آن در بسیاری از نقاط کرهٔ زمین بسیار نگران‌کننده می‌باشد. آب‌های سفره‌های زیرزمینی و رود‌ها و دریاچه‌ها منابع مهم تأمین آب شیرین هستند که مستقیماً در معرض آلودگی توسط فعالیت‌های انسان قرار دارند. آلودگی دریا‌ها نیز علاوه بر دخالت مستقیم انسان، تحت تأثیر آلودگی آب‌های شیرین و چرخهٔ آب می‌باشد.

علل آلودگی آب‌ها ممکن است فیزیکی یا شیمیایی باشند:
آلودگی فیزیکی همچون آلودگی گرمایی (مصرف آب برای خنک کردن دستگاه‌های صنعتی که موجب افزایش دمای آب و در نهایت از بین رفتن برخی گونه‌های گیاهی یا جانوری می‌شود) یا رادیواکتیو (در اثر حوادث هسته‌ای).
آلودگی‌های شیمیایی بسیار گوناگون می‌باشند و می‌توانند در اثر ورود مواد شیمیایی حاصل از کارخانه‌ها، کشاورزی یا فاضلاب‌های شهری به درون آب باشد. مصرف مواد شیمیایی ضد آفت در کشاورزی از علل مهم آلودگی آب‌های زیرزمینی یا سطحی است که مستقیماً موجب مرگ بسیاری از گونه‌ها می‌شود. همچنین، مصرف کود‌های نیتراتدار و فسفاتدار موجب افزایش این عناصر در آب‌ها می‌شود. در نتیجه، باکتری‌ها و جلبک‌های سطح آب که از این مواد تغذیه می‌کنند به سرعت رشد می‌کنند و زیاد می‌شوند و موجب کمبود اکسیژن محلول در آب و در نتیجه مرگ اغلب گونه‌های ساکن زیر آب می‌شوند.
آلودگی توسط فلزات سنگین، چون جیوه، آرسنیک، سرب و روی نیز که حاصل از فعالیت کارخانه‌هاست طی زنجیره‌های غذایی انباشته می‌شود و جان بسیاری از جانوران و نیز انسان را تهدید می‌کند.

آلودگی آب‌ها همچنین موجب بارش‌های اسیدی می‌گردد که برای محیط زیست سمی می‌باشند. آلودگی توسط هیدروکربن‌ها (همچون نفت)، پلی‌کلروبی‌فنیل‌ها (که سمی و سرطان‌زا هستند) و سایر مواد شیمیایی، چون انواع داروها، مواد شوینده… نیز مثال‌های دیگری از آلودگی شیمیایی آب‌ها هستند.


هوا

آلودگی هوا عبارت است از ورود مستقیم یا غیر مستقیم هر عنصری توسط انسان یا عامل طبیعی که احتمال ایجاد اثرات نامطلوب بر سلامتی انسان و محیط زیست را داشته باشد. انواع آلودگی‌های هوا عبارت‌اند از:
گاز‌های شیمیایی سمی که غالباً حاصل واکنش‌های سوختن هستند.
اوزون، که وجودش در لایه‌های پایینی هواکره تأثیرات خطرناکی بر سلامتی جانداران دارد.
گاز‌های حاصل از سوختن، چون دی‌اکسید گوگرد، اکسید‌های ازت، مونوکسید کربن، سولفید هیدروژن و بعضی گاز‌های گلخانه‌ای.
گرد و غبار و ذرات معلق در هوا
گاز‌های گلخانه‌ای همچون دی‌اکسید کربن، متان و فلوئوروکربنها.
فلزات سنگین همچون آرسنیک، سرب، روی، مس، کروم، جیوه و کادمیوم که در اثر فعالیت‌های صنعتی وارد هوا می‌شوند.
 
 
زیست بوم

زیست‌بوم‌ها به لحاظ تاریخی شبیه به مفهوم اکوسیستم‌ها هستند و از مناطق جغرافیایی، عرض جغرافایی، شرایط آب و هوایی مرتبط با محیط زیست بر روی زمین، مانند جمعیت گیاهان، حیوانات و شرایط محیط زندگی شان، اغلب به عنوان اکوسیستم نامیده می‌شوند. زیست بوم‌ها بر مبنای عوامل نظیر ساختار گیاهان (مانند درختان، درختچه‌ها و گیاهان)، انواع برگ‌ها (مانند ورق‌های عرضی و سوزنی)، فاصله گیاه (جنگل، جنگل، ساوانا) و آب و هوا تعریف می‌شوند. بر خلاف اکوژنزها، زیست بوم‌ها به واسطه ژنتیک، طبقه‌بندی یا شباهت‌های تاریخی تعریف نمی‌شوند. زیست بوم‌ها اغلب با الگو‌های خاصی از جانشینی زیست محیطی و پوشش گیاهی اوج شناخته می‌شوند.


توافق پاریس

توافق پاریس (فرانسوی: Accord de Paris)، که با نام پیمان پاریس نیز شناخته می‌شود، ذیل چارچوب پیمان‌نامه سازمان ملل در تغییر اقلیم (UNFCCC) در رابطه با کاستن از انتشار گاز‌های گلخانه‌ای، سازگاری و امور مالی است که از سال ۲۰۲۰ شروع می‌شود. متن توافق از سوی نمایندگان ۱۹۵ کشور در کنفرانس تغییر اقلیم ۲۰۱۵ سازمان ملل متحد در پاریس مذاکره و با اجماع در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۵ تصویب شد. توافق پاریس.
 
 
رشته‌های مرتبط با محیط زیست

رشته‌های مختلفی در ایران دربارهٔ محیط زیست وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان رشته‌های زمین‌شناسی-زیست‌محیطی، مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست، مهندسی عمران-محیط زیست، مهندسی شیمی-محیط زیست، حقوق محیط زیست، آموزش محیط زیست و مهندسی بهداشت محیط را نام برد. رشته علوم محیط زیست (مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست) شامل مباحثی نظیر بوم‌شناسی گیاه‌شناسی، جانورشناسی، زیست‌شناسی، سیستماتیک، ژئومورفولوژی، فیزیولوژی، مدیریت، حیات وحش، شیمی آلی، زمین‌شناسی مساحی، ریاضی، فیزیک، برنامه‌ریزی شهری، جغرافیا، اقتصاد، ارزیابی، آلودگی، اپیدمیولوژی، بهداشت، هواشناسی، مدیریت کشاورزی، و ژنتیک می‌باشد. به تازگی در ایران این رشته رونق پیدا کرده‌است و به دلیل حیاتی بودن این رشته افراد با سطح علمی بالا جذب این رشته می‌شوند (در سطح آزمون سراسری)، ولی در کشور ایران بهره‌وری از این رشته آنچنان که باید با توجه به شرایط اکولوژیکی خاص منطقه صورت نمی‌گیرد.
 
 
سازمان محیط زیست

سازمان حفاظت محیط زیست ایران سازمانی دولتی است که بر امور مربوط به حفظ محیط زیست ایران نظارت دارد. این سازمان وابسته به ریاست جمهوری ایران است. از مهمترین وظایف آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور حفاظت از محیط زیست و تضمین بهره‌مندی درست و مستمر از محیط زیست و همسو با توسعه پایدار.
پیش‌گیری و ممانعت از تخریب و آلودگی محیط زیست.
حفاظت از تنوع زیستی کشور.
 

عوامل تخریب زیست‌بوم‌ها

از اصلی‌ترین عوامل از بین رفتن و تخریب زیست‌بوم‌ها می‌توان به: سوزاندن و قطع درختان به منظور تهیه زغال و هیزم، قطع درختان برای تولید الوار و مصالح ساختمانی و صنعتی و گسترش بی‌رویه شهر‌ها و کارخانه‌ها اشاره کرد. افزایش جمعیت و تغییر سبک زندگی از زمان انقلاب صنعتی مهمترین عامل برای دست‌اندازی به طییعت و تخریب محیط زیست بوده است. کاهش کیفیت خاک در ۲۵ سال آتی می‌تواند تولید غذای جهانی را تا حدود ۱۲ درصد کاهش دهد؛ این امر ممکن است باعث رشد ۳۰ درصدی قیمت جهانی غذا شود. از بین رفتن صخره‌های مرجانی به دلیل ورود مواد شیمیایی مضر، دفع فاضلاب‌های خطرناک در دریا، افزایش دمای آب و صید بی‌رویه، تعداد ماهیگیران و قایق‌های ماهیگیری را کاهش خواهد داد. جنگل‌زدایی و تخریب جنگل‌ها بر اکوسیستم جنگل، منابع آب شیرین جنگل، کیفیت آب و معیشت مردمی که در جنگل‌ها زندگی می‌کنند، اثرات منفی می‌گذارد. افزایش آلودگی آب‌ها، دسترسی به آب شیرین را تحت تأثیر قرار داده و منجر به آلودگی منابع غذایی و تخریب اکوسیستم‌ها می‌شود و بدین ترتیب پیامد‌های نامطلوب فراوانی بر سلامت بشر دارد.

محیط زیست

برچسب: محیط زیست
هزار و هشتصد و سومین بسته ویژه خبری «تابناک»؛
محیطی عادلانه برگزار نخواهد شد چراکه فردی که صلاحیت می... فعالان محیط زیست برداشته شد محمدحسین آقاسی وکیل دادگستری در... گفت وگو با ایرنا گفت چهار نفر از فعالان محیط... زیست بازداشتی اتهام افساد فی الارض داشتند که این اتهام...
کد خبر: ۹۲۹۷۷۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۱


رئیس سازمان محیط زیست موافقت خود را با اجرای طرح...
کویر نگذشته است که نامه موافقت رئیس سازمان محیط زیست... فارس رئیس سازمان محیط زیست بی اعتنا به نتایج بررسی... دانسته و گفته است ضوابط زیست محیطی مورد نظر این... اینجاست که کمیته ارزیابی سازمان محیط زیست پس از چراغ...
کد خبر: ۹۲۹۷۳۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۱


رئیس سازمان محیط زیست گفت خودروسازان می گویند به دلیل... سازمان محیط زیست افزود امسال از سوی رهبری سال تولید... دانشگاهی هستند و اگر آموزش صحیح ببینند مشکلات زیست محیطی... برای تخریب محیط زیست عجیب است وی افزود مدیران ما...
کد خبر: ۹۲۹۵۶۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۰


رئیس سازمان محیط زیست با بیان اینکه خودروسازان می گویند...
های سبز عملیاتی شوند رئیس سازمان محیط زیست افزود امسال... ببیند به مراتب مشکلات زیست محیطی کمتر از الان خواهد... از موقیعیت برای تخریب محیط زیست است و مدیران ما... دهند وی با بیان اینکه امروز محیط زیست ما قربانی...
کد خبر: ۹۲۹۴۸۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۰


ضد محیط زیستی را تصویب می کنند یا خیر به... این مصوبه محیط زیستی شدنداما طی روزهای اخیر خبری در... سازمان حفاظت محیط زیست به همراه داشته است اما عیسی... کلانتری رئیس سازمان محیط زیست در واکنش به لغو این...
کد خبر: ۹۲۸۶۰۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۶


تنها در تهران؛
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران با اشاره به روزانه... به نقل از ایسنا سعید محمودی مدیرکل حفاظت محیط زیست... محیط زیست استان تهران در بخش دیگری از صحبت های... وزیر بهداشت به رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست کشور...
کد خبر: ۹۲۷۱۶۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۰۹


گسترش شدید آلودگی‌های نفتی در خلیج فارس؛
همه کارشناسان جهان مثبت است هرچند مسئولان سازمان حفاظت محیط... زیست ترجیح می دهند در این باره سکوت کنند ...
محیط زیستی به شدت بالاست آلودگی هایی که قسمتی شان... سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان باشد ولی آخرین اخبار منتشره...
کد خبر: ۹۲۷۱۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۰۹


زیستی ارزشمندی است که هر گونه تغییر در شرایط زیستگاهی... که محیط زیست خلیج فارس را مورد هجوم قرار داده... زیست محیطی را می طلبد ...
کد خبر: ۹۲۷۱۳۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۰۹


مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان وضعیت تصفیه فاضلاب ۱۳ بیمارستان... فاضلاب آن ها به صورت مستقیم در محیط زیست و... متعمد و یا اداره کل محیط زیست انجام می شود... که از نظر زیست محیطی و اجتماعی مشکلات زیادی ایجاد...
کد خبر: ۹۲۶۹۳۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۰۹


رئیس سازمان محیط زیست کشور گفت به مدیرکل محیط زیست... کرد به مدیرکل محیط زیست استان اعلام کردیم که تکلیف... رود رئیس سازمان محیط زیست کشور بیان کرد در دشت...
کد خبر: ۹۲۶۱۴۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۰۵


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کد خبر: ۹۲۶۰۴۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۰۴


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کد خبر: ۹۲۵۶۳۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۰۲


در یکی از زیرمجموعه های دولتی که خود را محیط... زیستی ترین دولت مستقر در کشور می خواند دعوایی درگرفته... رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان قرار گرفته است $sepehr_album_35332... دیده که توسط محیط بانان یا مردم یا نیرو های...
کد خبر: ۹۲۵۵۲۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۰۱


من تا کنون این صحبت ها را از سازمان محیط... زیست که مسئول این موضوع است نشنیده ام و بخش... محیط زیست ترجیح می دادند سکوت کنند درست مانند آنچه... مسئولان فعلی سازمان حفاظت محیط زیست پیشه کرده اند ...
کد خبر: ۹۲۵۵۰۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۰۱


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کد خبر: ۹۲۴۴۹۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۲۷


رئیس کمیته محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران با اشاره... منافع خود را به دست آورند رئیس کمیته محیط زیست... بیش از 100 سانتی متر محیط بُن داشتند که شامل... روی رأی اعضای شورا تأثیر گذارم تا به کیفیت محیط...
کد خبر: ۹۲۳۵۹۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۲۳


رئیس اداره حفاظت محیط زیست پلدختر از نجات یک قلاده... همیاران محیط زیستی مبنی بر گرفتار شدن یک قلاده شغال... نیروهای یگان حفاظت اداره محیط زیست پلدختر بلافاصله وارد عمل... حفاظت محیط زیست پلدختر گفت نیروهای این اداره شغال را...
کد خبر: ۹۲۳۴۷۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۲۲


جنوبی داد این سیستم به تجسس خطرات زیست محیطی و...
جنوبی داد این سیستم به تجسس خطرات زیست محیطی و... از این استقرار این سیستم نظارت بر محیط زیست عنوان... ها شامل رادارهای هواشناسی ایستگاه های نظارتی بر محیط زیست...
کد خبر: ۹۲۳۱۹۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۲۰


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کد خبر: ۹۲۲۶۳۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۱۷


گزارش « تابناک» به نقل از ایسنا فعالان زیست محیطی... در خارج از این رویداد جمعی از حامیان محیط زیست...
کد خبر: ۹۲۲۵۸۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۱۷


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv