در مورد آلودگی هوا در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

جو یا اتمسفر سامانه گازی طبیعی پویا و پیچید‌های است که زندگانی در سیاره زمین به آن وابسته است. کاهش ستبری لایه ازون در استراتوسفر به خاطر آلودگی هوا، دیرزمانی است که خطری برای تندرستی مردمان و نیز زیست بوم‌های زمین شناخته می شود.
آلودگی هوا بیش از هر آلودگی دیگری (دو سوم موارد مرگ ناشی از انواع آلودگی) جان انسان‌ها را گرفتهاست. پس از آن، آلودگی آب دومین عامل مرگ و میر است (۱/۸ میلیون مرگ). در جایگاه سوم، آلودگی محل کار، جان هشتصد هزار نفر را گرفتهاست. آلودگی هوا ممکن است طبیعی (مانند فعالیت آتشفشانها)، یا مصنوعی (ساخته دست انسان) باشند. بیشتر آلودگی‌های مصنوعی ناشی از فعالیت وسایل نقلیه و کارخانه‌ها هستند.

تعریف

انجمن مشترک مهندسین آلودگی هوا و کنترل آن، آلودگی هوا را به این صورت تعریف نموده است: "آلودگی هوا عبارت از وجود یک یا چند آلاینده در هوای آزاد مانند گازها، بخارات، گرد و غبار، بو، دود غلیظ و میست با کمیت، مشخصات و زمان ماند کافی که برای زندگی انسان، حیوان و گیاه خطرناک و برای اموال مضر باشد و یا به طور غیرقابل قبول مانع استفاده راحت از زندگی و اموال گردد".

اثرات بر روی انسان

در جهان سالیانه ۳ میلیون نفر در اثر آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند که ۹۰ درصد آنان در کشور‌های توسعه یافته هستند. در برخی کشور‌ها تعداد افرادی که در اثر همین عامل جان خود را از دست میدهند بیشتر از قربانیان سوانح رانندگی است. این مرگ و میر بطور خاص مربوط به آسم، برونشیت، تنگی نفس، سکته قلبی، و آلرژی‌های مختلف تنفسی است. آلودگی هوا به روش‌های گوناگونی میتواند آثار زیانبار درازمدت و کوتاه مدتی بر سلامت انسان‌ها بگذارد. تأثیر آلودگی هوا بر افراد مختلف متفاوت است. آسیبپذیری برخی افراد در برابر آلودگی هوا بسیار بیشتر از دیگران است. کودکان کم سن و سال و سالمندان بیشتر از دیگران از آلودگی هوا آسیب می بینند.


معمولاً میزان آسیب بستگی به میزان قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی زیانبار مانند تماس با آلاینده‌ها و غلظت مواد شیمیایی دارد. صدمات ریوی ناشی از هوای آلوده به اوزون، خطری است که هر ۳ نفر از ۵ نفر با آن روبرو هستند.

متخصصان معتقدند که موادی که از طریق هوای آلوده وارد محیط میشوند دارای ترکیباتی هستند که باعث نابودی بافت‌های مختلف بدن خواهد شد. این مواد از طریق ریه، پوست، مخاط بدن، مخاط چشم، گوش، بینی و دستگاه گوارش، وارد بدن شده و باعث تخریب سلول‌های بدن میشود. در واقع تجمع این مواد در بدن هنگام آلوده بودن هوا به دلیل داشتن اکسیژن ناپایدار و واکنش با یک سلول، آن را اکسید میکند.
 
باران اسیدی

یکی از آثار و نتایج آلودگی هوا باران اسیدی است. باران اسیدی به پدیده‌هایی مانند مه اسیدی و برف اسیدی که با مقادیر قابل توجهی اسید از آسمان همراه هستند، گفته میشود. باران هنگامی اسیدی میشود که میزان پیاچ آب آن کمتر از ۵٫۶ باشد. این مقدار پیاچ بیانگر تعادل شیمیایی به وجود آمده میان کربن دیاکسید و حالت محلول آن یعنی بیکربنات (HCO ۳) در آب خالص است. باران اسیدی دارای نتایج زیانبار اکولوژیکی بر سلامتی انسان، حیوانات و پوشش گیاهی دارد.

باران‌های اسیدی از گاز‌های گوگرد دیاکسید و از خانواده اکسید نیتروژن خروجی از دود اگزوز اتومبیل‌ها و کارخانه‌ها ایجاد میشود. این گاز‌ها در اتمسفر زمین با بخار آب واکنش داده و اسید‌هایی مانند سولفوریک اسید و نیتریک اسید را تشکیل میدهند.


آلوده کننده‌ها

مهمترین آلاینده‌هایی که از طریق فعالیت‌های انسانی تولید میشوند، شامل این موارد میشود:

کربن مونوکسید - گازی بیبو و بیرنگ و سمی که بر اثر سوخت ناقص مواد ایجاد میشود.
اکسید‌های گوگرد به ویژه گوگرد دیاکسید - زغالسنگ و سوخت‌های نفتی مقداری گوگرد نیز در خود دارند و سوختن آن‌ها دیاکسید گوگرد تولید میکند.
اکسید‌های نیتروژن به ویژه نیتروژن دیاکسید - که بر اثر سوخت در دما‌های بالا تولید میشوند. نیتروژن دیاکسید بویی تند و زننده و رنگ قهو‌های دارد که بر فراز آسمان شهر‌های بزرگ دیده میشوند ناشی از این گاز است.
ترکیبات آلی فرار - این ترکیبات به دو دسته متان و غیرمتان‌ها تقسیم میشوند. متان گاز اصلی تشکیلدهنده گاز طبیعی است و اثر گلخان‌های بسیار نیرومندی دارد. بقیه ترکیبات آلی فرار هم اثرات گلخان‌های قابل توجهی دارند. ترکیبات فرار آروماتیک مثل بنزن و تولوئن اثر سرطانزایی داشته و در معرض آن‌ها قرار گرفتن بهطور مستمر میتواند منجر به سرطان خون شود.
ذرات معلق به تمامی اجزاء ریز مایع یا جامدی (به جز آب خالص) گفته میشود که در جو زمین پراکنده هستند و اندازه میکروسکوپی یا زیرمیکروسکوپی، اما بزرگتر از ابعاد مولکولی دارند. ذرات کوچکتر بسیار خطرناکتر هستند چراکه به ریه‌ها نفوذ کرده و برخی از آن‌ها حتی وارد جریان خون میشوند و باعث بیماری‌های تنفسی و قلبی مختلف میشوند. این ذرات همچنین بر روی خاک و آب نشسته و آلودگی منابع آبی و خاک را موجب میشوند.
کلروفلوئوروکربن‌ها - گازی که عامل اصلی تخریب لایه ازون است و استفاده از ترکیباتی که باعث آزادسازی آن میشود امروزه ممنوع شدهاست.

پیامد‌ها

یکی از مهمترین مشکلاتی که امروزه بشر با آن روبرو میباشد، آلودگی هواست و به دلیل افزایش بی رویه فعالیت‌های صنعتی، مصرف سوخت‌های فسیلی و تراکم جمعیت در برخی از شهر‌ها روزبه روز شدیدتر میشود. آلودگی هوا تهدیدی جدی، مستمر و فراگیر علیه سلامت موجودات زنده و محیط زیست است که علاوه بر مشکلات زیست محیطی و به خطر انداختن سلامت انسان‌ها و سایر موجودات زنده، دارای تبعات سوء اقتصادی و اجتماعی نیز است که به صورت آرام و تدریجی و گاهی غیرقابل جبران نمایان می شود.

عملکرد ناهماهنگ و ناکافی دستگاه‌های ذیربط در انجام وظایف قانونی درخصوص پیشگیری و مقابله با عوامل آلایندگی هوا، روند رو به تزاید این پدیده مخاطره آمیز را تشدید کرده و به تشدید وضعیت نگران کننده کنونی منجر شده است.

مصرف فزاینده سوخت‌های فسیلی طی سال‌های گذشته، علاوه بر تحمیل هزینه‌های گزاف به اقتصاد ملی، بحران آلودگی هوا را به ویژه در کلانشهر‌ها ایجاد کرده است. هشدار بانک جهانی درباره تشدید آلودگی هوا در ایران مؤید این مطلب است؛ طبق اعلام این مرجع، خسارت آلودگی هوا در ایران از ۱ / ۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۱ به ۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۶ رسیده است که ۸ / ۱ میلیارد دلار آن مربوط به خسارت ناشی از آلودگی هوا در پایتخت بوده و از همه مهمتر اینکه بانک جهانی این خسارت را در سال ۲۰۱۳ بالغ بر سی میلیارد دلار (سی میلیارد و پانصدونودونه میلیون دلار) برآورد کرده است.

همچنین آلودگی هوا پیامد‌های زیانباری بر سلامت افراد جامعه دارد و به بیماری‌های قلبی و عروقی، برونشیت، اختلالات تنفسی، سرطان و مرگ زودرس منجر می شود.

براساس گزارش بار بیماری‌های جهانی، آلودگی هوا هفتمین عامل مرگ در دنیا و هفتمین عامل خطر در ایران است در سراسر جهان، هر روز حدود ۱۰ هزار نفر بر اثر بیماری‌های منتسب به آلودگی هوای آزاد جان خود را از دست میدهند. همچنین سازمان جهانی بهداشت برآورد کرده است که در سال ۲۰۱۲ آلودگی هوای آزاد مناطق شهری و روستایی به ایجاد ۷ / ۳ میلیون مورد مرگ زودرس در دنیا انجامیده، که حدود ۸۸ درصد از این موارد در کشور‌هایی با درآمد کم و متوسط اتفاق افتاده است.

همچنین، در مجموع تعداد مرگ منتسب به آلودگی هوای آزاد و هوای داخل اماکن در سال حدود ۷ میلیون نفر برآورده شده است. آلودگی هوا پیامد‌های منفی اقتصادی شدیدی نیز دارد و میزان خسارت ناشی از مرگ‌های منتسب به آلودگی هوا در اتحادیه اروپا حدود ۱۶۱ میلیارد یورو برآورد شده است. در بسیاری از شهر‌های بزرگ ایران ازجمله تهران، کرج، اصفهان، مشهد، تبریز، اراک، اهواز و شیراز غلظت بعضی از آلاینده‌های هوا از استاندارد‌های ملی به مراتب بالاتر است.

براساس برآوردها که با احتساب پدیده ریزگرد‌ها جمعیتی بالغ بر ۳۵ میلیوننفر، یعنی حدود نیمی از جمعیت کل کشور در معرض درجاتی از آلودگی هوا قرار دارند. این مشکل نهتن‌ها سلامت مردم را به خطر میاندازد، بلکه به علت افزایش نیاز به خدمات مراقبتی، بهداشتی و فوریت‌های پزشکی که برای جمعیت تحت تأثیر انجام میشود، هزینه‌های سرباری را نیز بر حوزه سلامت تحمیل میکند.

خسارت‌ها

به گفته مسعود ساعت ساز، عضو پژوهشکده مطالعات تغییر اقلیم و گرمایش زمین عضو هیئت علمی دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان ذرات معلق و آزبست ایجاد شده توسط صنعت، لنت ترمز و کلاچ خودرو‌ها یا آزاد شده از تخریب ساختمان‌ها یکی از منابع مهم ایجاد کننده آلودگی در سطح شهر تهران هستند و در حالی که میزان استاندارد آزبست در هوا، صفر و میزانی که سازمان بهداشت و محیط زیست برای آمریکا و اروپا ارائه داده، پنجصدهزارم فیبر بر میلی لیتر است، اندازهگیری این الیاف در هوای تهران، میزان آزبست را سههزارم فیبر بر میلیلیتر نشان میدهد که این بدان معنا است هوایی که تهرانی‌ها تنفس میکنند، ۶۰ برابر اروپا و آمریکا آزبست دارد. این میزان بالای آلایندگی در حالی است که میزان استاندارد آزبست در هوای آزاد، صفر است.

وی با اشاره به نقش مهم کارخانجات آلاینده اطراف تهران در افزایش آلودگی هوای پایتخت، گفت: یکی از مراکز صنعتی شهر تهران که در صورت عدم کنترل، آلودگی زیاد را منتشر می‌کند، کارخانه سیمان است. در کارخانجات سیمان عمدتاً موادی نظیر گچ، آهک، سنگ آهک و ... بکار می‌رود که کلیه این مواد در محوطه‌ای نگهداری می‌شوند و از طرفی عمدتاً فعالیت کارخانه سیمان دائمی بوده و ذرات گرد وغبار خروجی حاصل از فرآیند تولید بسیار زیاد است. بطوریکه از فاصله چندین کیلومتری بخوبی رؤیت می‌باشد. از سویی سوخت مصرفی این کارخانجات فسیلی بوده که از آلاینده‌های منتشره می‌توان به گاز‌های مضره حاصل از سوخت مواد نفتی و ذرات گرد و غبار اشاره نمود.

این عضو پژوهشکده مطالعات تغییر اقلیم و گرمایش زمین، تصریح کرده است: بنابر گزارش سازمان کنترل کیفییت هوای تهران، در بیش از دو سوم از ایام سال غلظت آلودگی آنچنان بالا است که گستره دید کامل را به کمتر از پانصد متر کاهش میدهد و در تمام این مدت ساکنان محدوده دو سوم جنوبی شهر اغلب تصویر محو و کدری از توچال "بلند‌ترین قله تهران" را میبینند. همچنین از یک سوم بالای شهر هم دو سوم جنوبی آن به زحمت دیده میشود و اغلب هم این بخش از شهر در هال‌های از «مه دود» خاکستری غرق بوده و میزان آلودگی در مواقعی از سال به حدی میرسد که سازمان‌های مسئول در کشور آن را در مرحله خطرناک و بحرانی اعلام کرده و خواستار ماندن کودکان، سالخوردگان و بیماران قلبی و تنفسی در داخل منزل می شوند.

ساعت ساز با بیان اینکه میزان بنزن در برخی از مناطق تهران از جمله مناطق مرکزی تا ۴۰ برابر حد مجاز برآورد شده است، گفت: در شهر تهران به علت غلظت چند برابری استاندارد‌های بینالمللی بنزن در هوا، ریسک ابتلا به انواع بیماری‌ها ازجمله آسم، ناراحتی‌های عصبی و سرطان به دلیل وجود این آلاینده افزایش یافته است.

برخی از راهکار‌های مبارزه با آلودگی هوا

استفاده از حمل و نقل عمومی به جای ماشین شخصی

صرفه جویی در مصرف انرژی: در این صورت شما میتوانید از تخریب محیط زیست با کاهش میزان سوخت‌های فسیلی که باید سوزانید، جلوگیری کنید.

درک مفهوم کاهش، استفاده مجدد و بازیافت: چیز‌هایی که دیگر برای شما استفاده ندارد را دور نیندازید. در حقیقت آن‌ها را مجددا برای منظور دیگری استفاده کنید. برای مثال شما میتوانید از شیشه‌های قدیمی برای ذخیره حبوبات استفاده کنید.

از دستگاه‌های کارآمد انرژی استفاده کنید: چراغ‌های کم مصرف نسبت به لامپ‌های قدیمی بسیار بهینهتر هستند، برق کمتری مصرف میکنند، عمرشان طولانیتر است و به کاهش مصرف انرژی کمک میکنند.

تلاش‌های چندگانه در سطوح شخصی، صنعتی و دولتی در سراسر جهان برای جلوگیری از شدت آلودگی هوا افزایش یافته است و یک اقدام مستقیم در افزایش گرمایش جهانی است. با اینکه ما امروزه شاهد یک سری نوآوری‌ها و آزمایش‌هایی هستیم که با گزینه‌های متناوب و غیر متعارف برای کاهش آلاینده‌ها همراه است، اما همچنان عوامل اصلی آلودگی هوا دردسر ساز هستند و باید توجه بیشتری به آن‌ها شود.
 

در مورد آلودگی هوا در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

گزارشی از وضعیت آلودگی هوای کلان شهر ها و از...
اجرای قانون هوای پاک دستورات لازم به وزارت نفت در... چنین سایر سازوکار ها برای حل اساسی آلودگی هوای کلان...
کد خبر: ۹۴۵۹۳۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


آذربایجان غربی پیرو تصمیم کارگروه ویژه آلودگی هوا مبنی بر... ادامه وجود آلایندگی های جوی و پایداری هوا با هدف...
کد خبر: ۹۴۵۹۱۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


فروش با اشاره به وضعیت هوا اظهار داشت با توجه... به ادامه شرایط وضعی سکون و پایداری هوا و مهیا... آلودگی هوای شهر مبنی بر کاهش دید افقی مه آلودگی... ابرناکی رطوبت بالا و آلودگی فردا هم ادامه دارد وی...
کد خبر: ۹۴۵۹۱۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


اداره کل مدیریت بحران و کارگروه اضطراری کاهش آلودگی هوا... علت آلودگی هوا تعطیل خواهد بود که این تعطیلی برای...
به گزارش « تابناک» به نقل از تسنیم هوای تبریز... به دلیل تداوم پایداری هوا این وضعیت ادامه خواه داشت... و ظهر به دلیل آلودگی هوا تعطیل خواهد بود هنربر... اضطراری کاهش آلودگی هوا با توجه به پایدار بودن وضعیت...
کد خبر: ۹۴۵۹۰۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


جریمه ۲۰ هزار تومانی تردد غیرمجاز
رئیس پلیس راهور تهران بزرگ گفت در مرحله اضطرار آلودگی... هوا تردد خودرو ها از در منازل طبق طرح کاهش... آلودگی هوا اجرا می شود یعنی رانندگانی که سهمیه ۲۰...
تردد در معابر پایتخت به دلیل آلودگی هوا اظهار داشت... کاهش آلودگی هوا تا در منازل گسترش پیدا می کند... این طرح در حلقه دوم به نام طرح کاهش آلودگی... شان صادر خواهد شد وی به تصمیم کارگروه آلودگی هوا...
کد خبر: ۹۴۵۹۰۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


به رغم آنکه شاخص آلودگی هوا حکایت از ناسالم بودن... وضعیت هوا برای گروه های حساس و نه عموم مردم...
به رغم آنکه شاخص آلودگی هوا حکایت از ناسالم بودن... وضعیت هوا برای گروه های حساس و نه عموم مردم... « تابناک» در پی برگزاری نشست کمیته اضطرار آلودگی هوای... پایدار جوی و تشدید آلودگی هوای تهران اشاره کرد و...
کد خبر: ۹۴۵۸۷۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


آلودگی هوا تصمیمی درباره آن اتخاذ نکرده است ...
آلودگی هوا تصمیمی درباره آن اتخاذ نکرده است به گزارش... آلاینده های جوی و با تصمیم کارگروه اضطرار آلودگی هوای... تهران تعطیل شدند با توجه به پیش بینی های هواشناسی... مبنی بر پایداری هوا و شاخص آلودگی هوای تهران که...
کد خبر: ۹۴۵۸۷۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کد خبر: ۹۴۵۸۶۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


ظهر امروز یکشنبه یکم دی ماه شاخص کیفی هوای کرج... های موجود از ادامه روند افزایش آلاینده های هوا در... داد در حال حاضر شاخص کیفی هوا در کرج ۱۷۷و... اضطرار کاهش آلودگی هوا در خصوص تعطیلی مدارس و سایر...
کد خبر: ۹۴۵۸۵۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


سازمان هواشناسی با صدور اخطاریه ای از کاهش کیفیت هوا... ادامه می یابد که در پی آن کیفیت هوا تا...
کد خبر: ۹۴۵۸۳۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
با کمک لیمو ترش و زنجبیل اخطاریه هواشناسی درباره تشدید... آلودگی هوا دلیل عجیب زوج جوان برای طلاق مروری بر... آلودگی هوا چه بخوریم یک موش عامل اختلال در بازی...
کد خبر: ۹۴۵۸۳۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


سازمان هواشناسی با صدور اخطاریه ای از کاهش کیفیت هوا... در پی آن کیفیت هوا تا حد ناسالم برای کلیه...
کد خبر: ۹۴۵۸۲۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


دفتر پایش سازمان حفاظت محیط زیست میزان نسبی آلودگی هوا... برخی از این شهرها از جمله پایتخت در وضعیت هوای... های هوا قرار دارند در این اینفوگرافیک اسامی شهرهای آلوده... یا در معرض افزایش آلودگی تا روز چهارم دی ماه...
کد خبر: ۹۴۵۸۱۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


بر اساس اعلام شرکت کنترل کیفیت هوای تهران کیفیت هوای... بینی های انجام شده در شرکت کنترل کیفیت هوای تهران... مناطق پایتخت کیفیت هوا به دلیل حاکمیت جو پایدار در... و در برخی مناطق کیفیت هوا در شرایط نامطلوب باقی...
کد خبر: ۹۴۵۷۸۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


به نام شهروندان به کام مسئولین؛
در حالی که شهروندان تهرانی از آلودگی هوا و ترافیک...
کد خبر: ۹۴۵۷۶۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


دفتر پایش سازمان حفاظت محیط زیست میزان نسبی آلودگی هوا... برخی از این شهرها از جمله پایتخت در وضعیت هوای... های هوا قرار دارند در این اینفوگرافیک اسامی شهرهای آلوده... یا در معرض افزایش آلودگی تا روز چهارم دی ماه...
کد خبر: ۹۴۵۷۰۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


در استانداری با حضور استاندار تهران و کارگروه ویژه آلودگی... هوای تهران برگزار شد در خصوص آلودگی هوا و میزان... متاسفانه اولین کسانی که در معرض این آلودگی ها قرار... دهد ببینید چه آلودگی را استشمام کرده و چه آسیبی...
کد خبر: ۹۴۵۷۰۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


دفتر پایش سازمان حفاظت محیط زیست میزان نسبی آلودگی هوا... برخی از این شهرها از جمله پایتخت در وضعیت هوای... های هوا قرار دارند در این اینفوگرافیک اسامی شهرهای آلوده... یا در معرض افزایش آلودگی تا روز چهارم دی ماه...
کد خبر: ۹۴۵۷۰۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


یکشنبه برای دومین روز متوالی به علت شدت آلودگی هوا...
یکشنبه برای دومین روز متوالی به علت شدت آلودگی هوا... آلودگی هوای مدیریت بحران استان قزوین مراکز پیش دبستانی مهدهای...
کد خبر: ۹۴۵۶۹۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کد خبر: ۹۴۵۶۹۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv