در مورد آلودگی هوا در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

جو یا اتمسفر سامانه گازی طبیعی پویا و پیچید‌های است که زندگانی در سیاره زمین به آن وابسته است. کاهش ستبری لایه ازون در استراتوسفر به خاطر آلودگی هوا، دیرزمانی است که خطری برای تندرستی مردمان و نیز زیست بوم‌های زمین شناخته می شود.
آلودگی هوا بیش از هر آلودگی دیگری (دو سوم موارد مرگ ناشی از انواع آلودگی) جان انسان‌ها را گرفتهاست. پس از آن، آلودگی آب دومین عامل مرگ و میر است (۱/۸ میلیون مرگ). در جایگاه سوم، آلودگی محل کار، جان هشتصد هزار نفر را گرفتهاست. آلودگی هوا ممکن است طبیعی (مانند فعالیت آتشفشانها)، یا مصنوعی (ساخته دست انسان) باشند. بیشتر آلودگی‌های مصنوعی ناشی از فعالیت وسایل نقلیه و کارخانه‌ها هستند.

تعریف

انجمن مشترک مهندسین آلودگی هوا و کنترل آن، آلودگی هوا را به این صورت تعریف نموده است: "آلودگی هوا عبارت از وجود یک یا چند آلاینده در هوای آزاد مانند گازها، بخارات، گرد و غبار، بو، دود غلیظ و میست با کمیت، مشخصات و زمان ماند کافی که برای زندگی انسان، حیوان و گیاه خطرناک و برای اموال مضر باشد و یا به طور غیرقابل قبول مانع استفاده راحت از زندگی و اموال گردد".

اثرات بر روی انسان

در جهان سالیانه ۳ میلیون نفر در اثر آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند که ۹۰ درصد آنان در کشور‌های توسعه یافته هستند. در برخی کشور‌ها تعداد افرادی که در اثر همین عامل جان خود را از دست میدهند بیشتر از قربانیان سوانح رانندگی است. این مرگ و میر بطور خاص مربوط به آسم، برونشیت، تنگی نفس، سکته قلبی، و آلرژی‌های مختلف تنفسی است. آلودگی هوا به روش‌های گوناگونی میتواند آثار زیانبار درازمدت و کوتاه مدتی بر سلامت انسان‌ها بگذارد. تأثیر آلودگی هوا بر افراد مختلف متفاوت است. آسیبپذیری برخی افراد در برابر آلودگی هوا بسیار بیشتر از دیگران است. کودکان کم سن و سال و سالمندان بیشتر از دیگران از آلودگی هوا آسیب می بینند.


معمولاً میزان آسیب بستگی به میزان قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی زیانبار مانند تماس با آلاینده‌ها و غلظت مواد شیمیایی دارد. صدمات ریوی ناشی از هوای آلوده به اوزون، خطری است که هر ۳ نفر از ۵ نفر با آن روبرو هستند.

متخصصان معتقدند که موادی که از طریق هوای آلوده وارد محیط میشوند دارای ترکیباتی هستند که باعث نابودی بافت‌های مختلف بدن خواهد شد. این مواد از طریق ریه، پوست، مخاط بدن، مخاط چشم، گوش، بینی و دستگاه گوارش، وارد بدن شده و باعث تخریب سلول‌های بدن میشود. در واقع تجمع این مواد در بدن هنگام آلوده بودن هوا به دلیل داشتن اکسیژن ناپایدار و واکنش با یک سلول، آن را اکسید میکند.
 
باران اسیدی

یکی از آثار و نتایج آلودگی هوا باران اسیدی است. باران اسیدی به پدیده‌هایی مانند مه اسیدی و برف اسیدی که با مقادیر قابل توجهی اسید از آسمان همراه هستند، گفته میشود. باران هنگامی اسیدی میشود که میزان پیاچ آب آن کمتر از ۵٫۶ باشد. این مقدار پیاچ بیانگر تعادل شیمیایی به وجود آمده میان کربن دیاکسید و حالت محلول آن یعنی بیکربنات (HCO ۳) در آب خالص است. باران اسیدی دارای نتایج زیانبار اکولوژیکی بر سلامتی انسان، حیوانات و پوشش گیاهی دارد.

باران‌های اسیدی از گاز‌های گوگرد دیاکسید و از خانواده اکسید نیتروژن خروجی از دود اگزوز اتومبیل‌ها و کارخانه‌ها ایجاد میشود. این گاز‌ها در اتمسفر زمین با بخار آب واکنش داده و اسید‌هایی مانند سولفوریک اسید و نیتریک اسید را تشکیل میدهند.


آلوده کننده‌ها

مهمترین آلاینده‌هایی که از طریق فعالیت‌های انسانی تولید میشوند، شامل این موارد میشود:

کربن مونوکسید - گازی بیبو و بیرنگ و سمی که بر اثر سوخت ناقص مواد ایجاد میشود.
اکسید‌های گوگرد به ویژه گوگرد دیاکسید - زغالسنگ و سوخت‌های نفتی مقداری گوگرد نیز در خود دارند و سوختن آن‌ها دیاکسید گوگرد تولید میکند.
اکسید‌های نیتروژن به ویژه نیتروژن دیاکسید - که بر اثر سوخت در دما‌های بالا تولید میشوند. نیتروژن دیاکسید بویی تند و زننده و رنگ قهو‌های دارد که بر فراز آسمان شهر‌های بزرگ دیده میشوند ناشی از این گاز است.
ترکیبات آلی فرار - این ترکیبات به دو دسته متان و غیرمتان‌ها تقسیم میشوند. متان گاز اصلی تشکیلدهنده گاز طبیعی است و اثر گلخان‌های بسیار نیرومندی دارد. بقیه ترکیبات آلی فرار هم اثرات گلخان‌های قابل توجهی دارند. ترکیبات فرار آروماتیک مثل بنزن و تولوئن اثر سرطانزایی داشته و در معرض آن‌ها قرار گرفتن بهطور مستمر میتواند منجر به سرطان خون شود.
ذرات معلق به تمامی اجزاء ریز مایع یا جامدی (به جز آب خالص) گفته میشود که در جو زمین پراکنده هستند و اندازه میکروسکوپی یا زیرمیکروسکوپی، اما بزرگتر از ابعاد مولکولی دارند. ذرات کوچکتر بسیار خطرناکتر هستند چراکه به ریه‌ها نفوذ کرده و برخی از آن‌ها حتی وارد جریان خون میشوند و باعث بیماری‌های تنفسی و قلبی مختلف میشوند. این ذرات همچنین بر روی خاک و آب نشسته و آلودگی منابع آبی و خاک را موجب میشوند.
کلروفلوئوروکربن‌ها - گازی که عامل اصلی تخریب لایه ازون است و استفاده از ترکیباتی که باعث آزادسازی آن میشود امروزه ممنوع شدهاست.

پیامد‌ها

یکی از مهمترین مشکلاتی که امروزه بشر با آن روبرو میباشد، آلودگی هواست و به دلیل افزایش بی رویه فعالیت‌های صنعتی، مصرف سوخت‌های فسیلی و تراکم جمعیت در برخی از شهر‌ها روزبه روز شدیدتر میشود. آلودگی هوا تهدیدی جدی، مستمر و فراگیر علیه سلامت موجودات زنده و محیط زیست است که علاوه بر مشکلات زیست محیطی و به خطر انداختن سلامت انسان‌ها و سایر موجودات زنده، دارای تبعات سوء اقتصادی و اجتماعی نیز است که به صورت آرام و تدریجی و گاهی غیرقابل جبران نمایان می شود.

عملکرد ناهماهنگ و ناکافی دستگاه‌های ذیربط در انجام وظایف قانونی درخصوص پیشگیری و مقابله با عوامل آلایندگی هوا، روند رو به تزاید این پدیده مخاطره آمیز را تشدید کرده و به تشدید وضعیت نگران کننده کنونی منجر شده است.

مصرف فزاینده سوخت‌های فسیلی طی سال‌های گذشته، علاوه بر تحمیل هزینه‌های گزاف به اقتصاد ملی، بحران آلودگی هوا را به ویژه در کلانشهر‌ها ایجاد کرده است. هشدار بانک جهانی درباره تشدید آلودگی هوا در ایران مؤید این مطلب است؛ طبق اعلام این مرجع، خسارت آلودگی هوا در ایران از ۱ / ۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۱ به ۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۶ رسیده است که ۸ / ۱ میلیارد دلار آن مربوط به خسارت ناشی از آلودگی هوا در پایتخت بوده و از همه مهمتر اینکه بانک جهانی این خسارت را در سال ۲۰۱۳ بالغ بر سی میلیارد دلار (سی میلیارد و پانصدونودونه میلیون دلار) برآورد کرده است.

همچنین آلودگی هوا پیامد‌های زیانباری بر سلامت افراد جامعه دارد و به بیماری‌های قلبی و عروقی، برونشیت، اختلالات تنفسی، سرطان و مرگ زودرس منجر می شود.

براساس گزارش بار بیماری‌های جهانی، آلودگی هوا هفتمین عامل مرگ در دنیا و هفتمین عامل خطر در ایران است در سراسر جهان، هر روز حدود ۱۰ هزار نفر بر اثر بیماری‌های منتسب به آلودگی هوای آزاد جان خود را از دست میدهند. همچنین سازمان جهانی بهداشت برآورد کرده است که در سال ۲۰۱۲ آلودگی هوای آزاد مناطق شهری و روستایی به ایجاد ۷ / ۳ میلیون مورد مرگ زودرس در دنیا انجامیده، که حدود ۸۸ درصد از این موارد در کشور‌هایی با درآمد کم و متوسط اتفاق افتاده است.

همچنین، در مجموع تعداد مرگ منتسب به آلودگی هوای آزاد و هوای داخل اماکن در سال حدود ۷ میلیون نفر برآورده شده است. آلودگی هوا پیامد‌های منفی اقتصادی شدیدی نیز دارد و میزان خسارت ناشی از مرگ‌های منتسب به آلودگی هوا در اتحادیه اروپا حدود ۱۶۱ میلیارد یورو برآورد شده است. در بسیاری از شهر‌های بزرگ ایران ازجمله تهران، کرج، اصفهان، مشهد، تبریز، اراک، اهواز و شیراز غلظت بعضی از آلاینده‌های هوا از استاندارد‌های ملی به مراتب بالاتر است.

براساس برآوردها که با احتساب پدیده ریزگرد‌ها جمعیتی بالغ بر ۳۵ میلیوننفر، یعنی حدود نیمی از جمعیت کل کشور در معرض درجاتی از آلودگی هوا قرار دارند. این مشکل نهتن‌ها سلامت مردم را به خطر میاندازد، بلکه به علت افزایش نیاز به خدمات مراقبتی، بهداشتی و فوریت‌های پزشکی که برای جمعیت تحت تأثیر انجام میشود، هزینه‌های سرباری را نیز بر حوزه سلامت تحمیل میکند.

خسارت‌ها

به گفته مسعود ساعت ساز، عضو پژوهشکده مطالعات تغییر اقلیم و گرمایش زمین عضو هیئت علمی دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان ذرات معلق و آزبست ایجاد شده توسط صنعت، لنت ترمز و کلاچ خودرو‌ها یا آزاد شده از تخریب ساختمان‌ها یکی از منابع مهم ایجاد کننده آلودگی در سطح شهر تهران هستند و در حالی که میزان استاندارد آزبست در هوا، صفر و میزانی که سازمان بهداشت و محیط زیست برای آمریکا و اروپا ارائه داده، پنجصدهزارم فیبر بر میلی لیتر است، اندازهگیری این الیاف در هوای تهران، میزان آزبست را سههزارم فیبر بر میلیلیتر نشان میدهد که این بدان معنا است هوایی که تهرانی‌ها تنفس میکنند، ۶۰ برابر اروپا و آمریکا آزبست دارد. این میزان بالای آلایندگی در حالی است که میزان استاندارد آزبست در هوای آزاد، صفر است.

وی با اشاره به نقش مهم کارخانجات آلاینده اطراف تهران در افزایش آلودگی هوای پایتخت، گفت: یکی از مراکز صنعتی شهر تهران که در صورت عدم کنترل، آلودگی زیاد را منتشر می‌کند، کارخانه سیمان است. در کارخانجات سیمان عمدتاً موادی نظیر گچ، آهک، سنگ آهک و ... بکار می‌رود که کلیه این مواد در محوطه‌ای نگهداری می‌شوند و از طرفی عمدتاً فعالیت کارخانه سیمان دائمی بوده و ذرات گرد وغبار خروجی حاصل از فرآیند تولید بسیار زیاد است. بطوریکه از فاصله چندین کیلومتری بخوبی رؤیت می‌باشد. از سویی سوخت مصرفی این کارخانجات فسیلی بوده که از آلاینده‌های منتشره می‌توان به گاز‌های مضره حاصل از سوخت مواد نفتی و ذرات گرد و غبار اشاره نمود.

این عضو پژوهشکده مطالعات تغییر اقلیم و گرمایش زمین، تصریح کرده است: بنابر گزارش سازمان کنترل کیفییت هوای تهران، در بیش از دو سوم از ایام سال غلظت آلودگی آنچنان بالا است که گستره دید کامل را به کمتر از پانصد متر کاهش میدهد و در تمام این مدت ساکنان محدوده دو سوم جنوبی شهر اغلب تصویر محو و کدری از توچال "بلند‌ترین قله تهران" را میبینند. همچنین از یک سوم بالای شهر هم دو سوم جنوبی آن به زحمت دیده میشود و اغلب هم این بخش از شهر در هال‌های از «مه دود» خاکستری غرق بوده و میزان آلودگی در مواقعی از سال به حدی میرسد که سازمان‌های مسئول در کشور آن را در مرحله خطرناک و بحرانی اعلام کرده و خواستار ماندن کودکان، سالخوردگان و بیماران قلبی و تنفسی در داخل منزل می شوند.

ساعت ساز با بیان اینکه میزان بنزن در برخی از مناطق تهران از جمله مناطق مرکزی تا ۴۰ برابر حد مجاز برآورد شده است، گفت: در شهر تهران به علت غلظت چند برابری استاندارد‌های بینالمللی بنزن در هوا، ریسک ابتلا به انواع بیماری‌ها ازجمله آسم، ناراحتی‌های عصبی و سرطان به دلیل وجود این آلاینده افزایش یافته است.

برخی از راهکار‌های مبارزه با آلودگی هوا

استفاده از حمل و نقل عمومی به جای ماشین شخصی

صرفه جویی در مصرف انرژی: در این صورت شما میتوانید از تخریب محیط زیست با کاهش میزان سوخت‌های فسیلی که باید سوزانید، جلوگیری کنید.

درک مفهوم کاهش، استفاده مجدد و بازیافت: چیز‌هایی که دیگر برای شما استفاده ندارد را دور نیندازید. در حقیقت آن‌ها را مجددا برای منظور دیگری استفاده کنید. برای مثال شما میتوانید از شیشه‌های قدیمی برای ذخیره حبوبات استفاده کنید.

از دستگاه‌های کارآمد انرژی استفاده کنید: چراغ‌های کم مصرف نسبت به لامپ‌های قدیمی بسیار بهینهتر هستند، برق کمتری مصرف میکنند، عمرشان طولانیتر است و به کاهش مصرف انرژی کمک میکنند.

تلاش‌های چندگانه در سطوح شخصی، صنعتی و دولتی در سراسر جهان برای جلوگیری از شدت آلودگی هوا افزایش یافته است و یک اقدام مستقیم در افزایش گرمایش جهانی است. با اینکه ما امروزه شاهد یک سری نوآوری‌ها و آزمایش‌هایی هستیم که با گزینه‌های متناوب و غیر متعارف برای کاهش آلاینده‌ها همراه است، اما همچنان عوامل اصلی آلودگی هوا دردسر ساز هستند و باید توجه بیشتری به آن‌ها شود.
 

در مورد آلودگی هوا در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

استاندار تهران با تشریح محدودیت های ناشی از آلودگی هوا... گفت اگر آلودگی به حدی رسید که با اقدامات مزبور...
استاندار تهران امروز در جلسه کمیته اضطرار آلودگی هوا در... محل استانداری اظهار کرد غلظت آلایند های هوا ساعت ۲۱... گروه ها قرار گرفت وی گفت طبق پیش بینی هواشناسی... تا هفته آینده پایداری هوا را داریم از این رو...
کد خبر: ۱۰۲۴۸۵۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۱


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
+ فیلم آلودگی هوا در تهران اوج گرفت عابرزنی شغلی...
کد خبر: ۱۰۲۴۸۲۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۰


محسنی بندپی گفت اگر وضعیت آلایندگی هوا پایدار بماند پیشنهاد... آلودگی هوا در پاسخ به این سوال که اگر شرایط... آلودگی هوا در هفته آینده استمرار داشته باشد و بدتر... اگر وضعیت آلایندگی هوا بدتر شود پیشنهاداتی را مبنی بر...
کد خبر: ۱۰۲۴۸۲۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۰


با اشاره به آلودگی هوای کلانشهر اصفهان و تعدادی از... استانی ها و کاهش آلودگی هوا ابتدا تصمیم بر تعطیلی... وسایل حمل و نقل عمومی سومین منبع ایجاد آلودگی در... توجه به اقلیم اصفهان و ریزش هوای سرد به صورت...
کد خبر: ۱۰۲۴۸۱۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۰


استاندار تهران در جلسه کاهش آلودگی هوای تهران گفت با...
کد خبر: ۱۰۲۴۷۸۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۰


براساس اعلام شرکت کنترل کیفیت هوای تهران میانگین کیفیت هوای...
بینی های انجام شده در شرکت کنترل کیفیت هوای تهران... در صبحگاه امروز ۹ دی ماه کیفیت هوا در بیشتر... هوا در بیشتر مناطق در وضعیت نامطلوب باقی بماند در... معلق باعث کاهش کیفیت هوای پایتخت شود و در بیشتر...
کد خبر: ۱۰۲۴۵۱۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۹


تخریب و ویرانی و آلودگی این محیط طبیعی است جاده... و به تبع آن آلودگی تنفسی و صوتی در کوهستان...
کد خبر: ۱۰۲۴۳۰۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۸


مازوت در نیروگاه شدت گرفته و موجب آلودگی هوا شده...
کد خبر: ۱۰۲۴۲۹۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۸


مدیرکل پیش بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی ضمن اشاره...
مدل های هواشناسی از امروز ۸دی تا اواخر هفته در... غلظت و انباشت آلاینده های جوی و کاهش کیفیت هوا... پیش بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی با بیان اینکه...
کد خبر: ۱۰۲۴۲۹۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۸


اصفهان درخصوص آلودگی هوای استان اصفهان ناشی از سوخت مازوت...
خطاب به دادستان اصفهان درخصوص آلودگی هوای استان اصفهان ناشی... بخشی از آلودگی خطرناک اصفهان ناشی از سوخت مازوت است...
کد خبر: ۱۰۲۴۲۱۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۸


بر اساس اطلاعات دریافت شده از ایستگاه های سنجش آلودگی... هوای شهر تهران منتهی به ساعت ۱۷ عصر یکشنبه ۷... دی متوسط شاخص کیفیت هوای تهران در ۲۴ ساعت گذشته... ۲ ۵ میکرون و کیفیت هوا در شرایط ناسالم برای...
ساعته کیفیت هوا در ایستگاه های پارک سلامت منطقه ۱۷... اساس هشدار شماره ۷۱ اداره کل هواشناسی استان تهران مورخ... ۷ دی مبنی بر سکون نسبی جو پایداری هوا و... اطلاعیه مرکز پایش آلودگی هوای تهران توصیه می شود گروه...
کد خبر: ۱۰۲۴۱۹۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۸


دلیل افزایش آلودگی هوا و داده های شرکت کنترل کیفیت... هوای تهران که نشان می دهد غلظت آلاینده دی اکسید...
کد خبر: ۱۰۲۳۶۲۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۵


هرساله با شروع فصل سرما و وارونگی هوا هوای پایتخت...
کد خبر: ۱۰۲۳۵۳۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۴


کیفیت هوای پایتخت امروز /پنجشنبه/ به رغم بارندگی در این...
شرکت کنترل کیفیت هوای تهران میانگین غلظت آلاینده ذرات معلق... ۵ میکرون بیشترین آلایندگی را داشتند شاخص کیفیت هوا معیاری... برای تعیین روزانه کیفیت هوا و میزان ارتباط آن با... شرایط خطرناک یا ارغوانی تعیین شده است ۱۵ روز هوای...
کد خبر: ۱۰۲۳۴۹۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۴


شاخص آلودگی هوا در تهران به عدد ۱۴۴ رسیده است...
چندین روز آلودگی پی درپی هوا در پایتخت حالا شاخص... کیفیت هوای پایتخت با عدد ۱۴۴ در مرز شرایط ناسالم... که نقشه شرکت کنترل کیفیت هوا نشان می دهد از... همین حالا هم وضعیت هوا در بسیاری از مناطق تهران...
کد خبر: ۱۰۲۳۱۹۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۳


درپی استمرار آلودگی هوای شهر تهران انتقاداتی از سوی اعضای...
نیروگاه هایی که روی آلودگی شهر تهران تاثیر می گذارند... های هوا در فصول سرد سال است دارند نیروگاه ها... گاز می روند و باعث تشدید آلودگی هوای تهران می... راهکارهای کاهش و کنترل آلودگی هوا است که طی سال...
کد خبر: ۱۰۲۲۹۲۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۲


کیفیت هوای پایتخت برای نهمین روز متوالی در شرایط ناسالم...
زمستان را هم با آلودگی هوا آغاز کردند که بر... اساس گزارش شرکت کنترل کیفیت هوای تهران هوای پایتخت برای... های هوای پایتخت بر روی عدد ۱۰۱ قرار داشته و... کیفیت هوا برای گروه های حساس مناسب نیست روز گذشته...
کد خبر: ۱۰۲۲۷۲۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۱


حسینی میلانی در صحن شورای شهر مطرح کرد:
آلودگی هوای تهران در یک هفته اخیر در بسیاری از...
شاخص آلودگی هوای شهر تهران در یک هفته اخیر در... نیمه دوم آذر ماه نیز ۱۰ روز هوای ناسالم را... آلودگی هوای استان را به صورت هفتگی برگزار و به...
کد خبر: ۱۰۲۲۵۷۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۹/۳۰


غلظت ذرات معلق کمتر از ۲ ۵ میکرون هوای آلوده...
از ابتدای پاییز تاکنون ۵۳ روز هوای قابل قبول و... ۳۷ روز هوای ناسالم برای گروه های حساس - به... - تنفس کردند هوای تهران درحالی طی پاییز ۳۷ روز... آلودگی هوا ۱۹ روز گزارش شده این یعنی آذر ماه...
کد خبر: ۱۰۲۲۴۶۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۹/۳۰


سازمان هواشناسی ضمن هشدار نسبت به آلودگی هوای تهران و... ایسنا سازمان هواشناسی با صدور هشدار زرد زرنگ با اشاره... به پایداری توام با سکون هوا آورده است این شرایط... شاخص کیفیت هوا تا شرایط ناسالم برای گروه های حساس...
کد خبر: ۱۰۲۲۳۶۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۹/۲۹


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv