آلودگی هوا

 

کلیات

جو یا اتمسفر سامانه گازی طبیعی پویا و پیچید‌های است که زندگانی در سیاره زمین به آن وابسته است. کاهش ستبری لایه ازون در استراتوسفر به خاطر آلودگی هوا، دیرزمانی است که خطری برای تندرستی مردمان و نیز زیست بوم‌های زمین شناخته می شود.
آلودگی هوا بیش از هر آلودگی دیگری (دو سوم موارد مرگ ناشی از انواع آلودگی) جان انسان‌ها را گرفتهاست. پس از آن، آلودگی آب دومین عامل مرگ و میر است (۱/۸ میلیون مرگ). در جایگاه سوم، آلودگی محل کار، جان هشتصد هزار نفر را گرفتهاست. آلودگی هوا ممکن است طبیعی (مانند فعالیت آتشفشانها)، یا مصنوعی (ساخته دست انسان) باشند. بیشتر آلودگی‌های مصنوعی ناشی از فعالیت وسایل نقلیه و کارخانه‌ها هستند.

تعریف

انجمن مشترک مهندسین آلودگی هوا و کنترل آن، آلودگی هوا را به این صورت تعریف نموده است: "آلودگی هوا عبارت از وجود یک یا چند آلاینده در هوای آزاد مانند گازها، بخارات، گرد و غبار، بو، دود غلیظ و میست با کمیت، مشخصات و زمان ماند کافی که برای زندگی انسان، حیوان و گیاه خطرناک و برای اموال مضر باشد و یا به طور غیرقابل قبول مانع استفاده راحت از زندگی و اموال گردد".

اثرات بر روی انسان

در جهان سالیانه ۳ میلیون نفر در اثر آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند که ۹۰ درصد آنان در کشور‌های توسعه یافته هستند. در برخی کشور‌ها تعداد افرادی که در اثر همین عامل جان خود را از دست میدهند بیشتر از قربانیان سوانح رانندگی است. این مرگ و میر بطور خاص مربوط به آسم، برونشیت، تنگی نفس، سکته قلبی، و آلرژی‌های مختلف تنفسی است. آلودگی هوا به روش‌های گوناگونی میتواند آثار زیانبار درازمدت و کوتاه مدتی بر سلامت انسان‌ها بگذارد. تأثیر آلودگی هوا بر افراد مختلف متفاوت است. آسیبپذیری برخی افراد در برابر آلودگی هوا بسیار بیشتر از دیگران است. کودکان کم سن و سال و سالمندان بیشتر از دیگران از آلودگی هوا آسیب می بینند.


معمولاً میزان آسیب بستگی به میزان قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی زیانبار مانند تماس با آلاینده‌ها و غلظت مواد شیمیایی دارد. صدمات ریوی ناشی از هوای آلوده به اوزون، خطری است که هر ۳ نفر از ۵ نفر با آن روبرو هستند.

متخصصان معتقدند که موادی که از طریق هوای آلوده وارد محیط میشوند دارای ترکیباتی هستند که باعث نابودی بافت‌های مختلف بدن خواهد شد. این مواد از طریق ریه، پوست، مخاط بدن، مخاط چشم، گوش، بینی و دستگاه گوارش، وارد بدن شده و باعث تخریب سلول‌های بدن میشود. در واقع تجمع این مواد در بدن هنگام آلوده بودن هوا به دلیل داشتن اکسیژن ناپایدار و واکنش با یک سلول، آن را اکسید میکند.
 
باران اسیدی

یکی از آثار و نتایج آلودگی هوا باران اسیدی است. باران اسیدی به پدیده‌هایی مانند مه اسیدی و برف اسیدی که با مقادیر قابل توجهی اسید از آسمان همراه هستند، گفته میشود. باران هنگامی اسیدی میشود که میزان پیاچ آب آن کمتر از ۵٫۶ باشد. این مقدار پیاچ بیانگر تعادل شیمیایی به وجود آمده میان کربن دیاکسید و حالت محلول آن یعنی بیکربنات (HCO ۳) در آب خالص است. باران اسیدی دارای نتایج زیانبار اکولوژیکی بر سلامتی انسان، حیوانات و پوشش گیاهی دارد.

باران‌های اسیدی از گاز‌های گوگرد دیاکسید و از خانواده اکسید نیتروژن خروجی از دود اگزوز اتومبیل‌ها و کارخانه‌ها ایجاد میشود. این گاز‌ها در اتمسفر زمین با بخار آب واکنش داده و اسید‌هایی مانند سولفوریک اسید و نیتریک اسید را تشکیل میدهند.


آلوده کننده‌ها

مهمترین آلاینده‌هایی که از طریق فعالیت‌های انسانی تولید میشوند، شامل این موارد میشود:

کربن مونوکسید - گازی بیبو و بیرنگ و سمی که بر اثر سوخت ناقص مواد ایجاد میشود.
اکسید‌های گوگرد به ویژه گوگرد دیاکسید - زغالسنگ و سوخت‌های نفتی مقداری گوگرد نیز در خود دارند و سوختن آن‌ها دیاکسید گوگرد تولید میکند.
اکسید‌های نیتروژن به ویژه نیتروژن دیاکسید - که بر اثر سوخت در دما‌های بالا تولید میشوند. نیتروژن دیاکسید بویی تند و زننده و رنگ قهو‌های دارد که بر فراز آسمان شهر‌های بزرگ دیده میشوند ناشی از این گاز است.
ترکیبات آلی فرار - این ترکیبات به دو دسته متان و غیرمتان‌ها تقسیم میشوند. متان گاز اصلی تشکیلدهنده گاز طبیعی است و اثر گلخان‌های بسیار نیرومندی دارد. بقیه ترکیبات آلی فرار هم اثرات گلخان‌های قابل توجهی دارند. ترکیبات فرار آروماتیک مثل بنزن و تولوئن اثر سرطانزایی داشته و در معرض آن‌ها قرار گرفتن بهطور مستمر میتواند منجر به سرطان خون شود.
ذرات معلق به تمامی اجزاء ریز مایع یا جامدی (به جز آب خالص) گفته میشود که در جو زمین پراکنده هستند و اندازه میکروسکوپی یا زیرمیکروسکوپی، اما بزرگتر از ابعاد مولکولی دارند. ذرات کوچکتر بسیار خطرناکتر هستند چراکه به ریه‌ها نفوذ کرده و برخی از آن‌ها حتی وارد جریان خون میشوند و باعث بیماری‌های تنفسی و قلبی مختلف میشوند. این ذرات همچنین بر روی خاک و آب نشسته و آلودگی منابع آبی و خاک را موجب میشوند.
کلروفلوئوروکربن‌ها - گازی که عامل اصلی تخریب لایه ازون است و استفاده از ترکیباتی که باعث آزادسازی آن میشود امروزه ممنوع شدهاست.

پیامد‌ها

یکی از مهمترین مشکلاتی که امروزه بشر با آن روبرو میباشد، آلودگی هواست و به دلیل افزایش بی رویه فعالیت‌های صنعتی، مصرف سوخت‌های فسیلی و تراکم جمعیت در برخی از شهر‌ها روزبه روز شدیدتر میشود. آلودگی هوا تهدیدی جدی، مستمر و فراگیر علیه سلامت موجودات زنده و محیط زیست است که علاوه بر مشکلات زیست محیطی و به خطر انداختن سلامت انسان‌ها و سایر موجودات زنده، دارای تبعات سوء اقتصادی و اجتماعی نیز است که به صورت آرام و تدریجی و گاهی غیرقابل جبران نمایان می شود.

عملکرد ناهماهنگ و ناکافی دستگاه‌های ذیربط در انجام وظایف قانونی درخصوص پیشگیری و مقابله با عوامل آلایندگی هوا، روند رو به تزاید این پدیده مخاطره آمیز را تشدید کرده و به تشدید وضعیت نگران کننده کنونی منجر شده است.

مصرف فزاینده سوخت‌های فسیلی طی سال‌های گذشته، علاوه بر تحمیل هزینه‌های گزاف به اقتصاد ملی، بحران آلودگی هوا را به ویژه در کلانشهر‌ها ایجاد کرده است. هشدار بانک جهانی درباره تشدید آلودگی هوا در ایران مؤید این مطلب است؛ طبق اعلام این مرجع، خسارت آلودگی هوا در ایران از ۱ / ۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۱ به ۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۶ رسیده است که ۸ / ۱ میلیارد دلار آن مربوط به خسارت ناشی از آلودگی هوا در پایتخت بوده و از همه مهمتر اینکه بانک جهانی این خسارت را در سال ۲۰۱۳ بالغ بر سی میلیارد دلار (سی میلیارد و پانصدونودونه میلیون دلار) برآورد کرده است.

همچنین آلودگی هوا پیامد‌های زیانباری بر سلامت افراد جامعه دارد و به بیماری‌های قلبی و عروقی، برونشیت، اختلالات تنفسی، سرطان و مرگ زودرس منجر می شود.

براساس گزارش بار بیماری‌های جهانی، آلودگی هوا هفتمین عامل مرگ در دنیا و هفتمین عامل خطر در ایران است در سراسر جهان، هر روز حدود ۱۰ هزار نفر بر اثر بیماری‌های منتسب به آلودگی هوای آزاد جان خود را از دست میدهند. همچنین سازمان جهانی بهداشت برآورد کرده است که در سال ۲۰۱۲ آلودگی هوای آزاد مناطق شهری و روستایی به ایجاد ۷ / ۳ میلیون مورد مرگ زودرس در دنیا انجامیده، که حدود ۸۸ درصد از این موارد در کشور‌هایی با درآمد کم و متوسط اتفاق افتاده است.

همچنین، در مجموع تعداد مرگ منتسب به آلودگی هوای آزاد و هوای داخل اماکن در سال حدود ۷ میلیون نفر برآورده شده است. آلودگی هوا پیامد‌های منفی اقتصادی شدیدی نیز دارد و میزان خسارت ناشی از مرگ‌های منتسب به آلودگی هوا در اتحادیه اروپا حدود ۱۶۱ میلیارد یورو برآورد شده است. در بسیاری از شهر‌های بزرگ ایران ازجمله تهران، کرج، اصفهان، مشهد، تبریز، اراک، اهواز و شیراز غلظت بعضی از آلاینده‌های هوا از استاندارد‌های ملی به مراتب بالاتر است.

براساس برآوردها که با احتساب پدیده ریزگرد‌ها جمعیتی بالغ بر ۳۵ میلیوننفر، یعنی حدود نیمی از جمعیت کل کشور در معرض درجاتی از آلودگی هوا قرار دارند. این مشکل نهتن‌ها سلامت مردم را به خطر میاندازد، بلکه به علت افزایش نیاز به خدمات مراقبتی، بهداشتی و فوریت‌های پزشکی که برای جمعیت تحت تأثیر انجام میشود، هزینه‌های سرباری را نیز بر حوزه سلامت تحمیل میکند.

خسارت‌ها

به گفته مسعود ساعت ساز، عضو پژوهشکده مطالعات تغییر اقلیم و گرمایش زمین عضو هیئت علمی دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان ذرات معلق و آزبست ایجاد شده توسط صنعت، لنت ترمز و کلاچ خودرو‌ها یا آزاد شده از تخریب ساختمان‌ها یکی از منابع مهم ایجاد کننده آلودگی در سطح شهر تهران هستند و در حالی که میزان استاندارد آزبست در هوا، صفر و میزانی که سازمان بهداشت و محیط زیست برای آمریکا و اروپا ارائه داده، پنجصدهزارم فیبر بر میلی لیتر است، اندازهگیری این الیاف در هوای تهران، میزان آزبست را سههزارم فیبر بر میلیلیتر نشان میدهد که این بدان معنا است هوایی که تهرانی‌ها تنفس میکنند، ۶۰ برابر اروپا و آمریکا آزبست دارد. این میزان بالای آلایندگی در حالی است که میزان استاندارد آزبست در هوای آزاد، صفر است.

وی با اشاره به نقش مهم کارخانجات آلاینده اطراف تهران در افزایش آلودگی هوای پایتخت، گفت: یکی از مراکز صنعتی شهر تهران که در صورت عدم کنترل، آلودگی زیاد را منتشر می‌کند، کارخانه سیمان است. در کارخانجات سیمان عمدتاً موادی نظیر گچ، آهک، سنگ آهک و ... بکار می‌رود که کلیه این مواد در محوطه‌ای نگهداری می‌شوند و از طرفی عمدتاً فعالیت کارخانه سیمان دائمی بوده و ذرات گرد وغبار خروجی حاصل از فرآیند تولید بسیار زیاد است. بطوریکه از فاصله چندین کیلومتری بخوبی رؤیت می‌باشد. از سویی سوخت مصرفی این کارخانجات فسیلی بوده که از آلاینده‌های منتشره می‌توان به گاز‌های مضره حاصل از سوخت مواد نفتی و ذرات گرد و غبار اشاره نمود.

این عضو پژوهشکده مطالعات تغییر اقلیم و گرمایش زمین، تصریح کرده است: بنابر گزارش سازمان کنترل کیفییت هوای تهران، در بیش از دو سوم از ایام سال غلظت آلودگی آنچنان بالا است که گستره دید کامل را به کمتر از پانصد متر کاهش میدهد و در تمام این مدت ساکنان محدوده دو سوم جنوبی شهر اغلب تصویر محو و کدری از توچال "بلند‌ترین قله تهران" را میبینند. همچنین از یک سوم بالای شهر هم دو سوم جنوبی آن به زحمت دیده میشود و اغلب هم این بخش از شهر در هال‌های از «مه دود» خاکستری غرق بوده و میزان آلودگی در مواقعی از سال به حدی میرسد که سازمان‌های مسئول در کشور آن را در مرحله خطرناک و بحرانی اعلام کرده و خواستار ماندن کودکان، سالخوردگان و بیماران قلبی و تنفسی در داخل منزل می شوند.

ساعت ساز با بیان اینکه میزان بنزن در برخی از مناطق تهران از جمله مناطق مرکزی تا ۴۰ برابر حد مجاز برآورد شده است، گفت: در شهر تهران به علت غلظت چند برابری استاندارد‌های بینالمللی بنزن در هوا، ریسک ابتلا به انواع بیماری‌ها ازجمله آسم، ناراحتی‌های عصبی و سرطان به دلیل وجود این آلاینده افزایش یافته است.

برخی از راهکار‌های مبارزه با آلودگی هوا

استفاده از حمل و نقل عمومی به جای ماشین شخصی

صرفه جویی در مصرف انرژی: در این صورت شما میتوانید از تخریب محیط زیست با کاهش میزان سوخت‌های فسیلی که باید سوزانید، جلوگیری کنید.

درک مفهوم کاهش، استفاده مجدد و بازیافت: چیز‌هایی که دیگر برای شما استفاده ندارد را دور نیندازید. در حقیقت آن‌ها را مجددا برای منظور دیگری استفاده کنید. برای مثال شما میتوانید از شیشه‌های قدیمی برای ذخیره حبوبات استفاده کنید.

از دستگاه‌های کارآمد انرژی استفاده کنید: چراغ‌های کم مصرف نسبت به لامپ‌های قدیمی بسیار بهینهتر هستند، برق کمتری مصرف میکنند، عمرشان طولانیتر است و به کاهش مصرف انرژی کمک میکنند.

تلاش‌های چندگانه در سطوح شخصی، صنعتی و دولتی در سراسر جهان برای جلوگیری از شدت آلودگی هوا افزایش یافته است و یک اقدام مستقیم در افزایش گرمایش جهانی است. با اینکه ما امروزه شاهد یک سری نوآوری‌ها و آزمایش‌هایی هستیم که با گزینه‌های متناوب و غیر متعارف برای کاهش آلاینده‌ها همراه است، اما همچنان عوامل اصلی آلودگی هوا دردسر ساز هستند و باید توجه بیشتری به آن‌ها شود.
 

آلودگی هوا

برچسب: آلودگی هوا
کد خبر: ۷۸۶۱۲۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۱/۱۰


به گزارش میزان با ثبت سومین روز هوای ناسالم در... ۸۸ یک روز هوای ناسالم ثبت شده و نوروز های... ده سال اخیر همواره با افزایش روز های هوای پاک... همراه بوده است شاخص کیفیت هوای تهران در ۲۴ ساعت...
کد خبر: ۷۸۵۹۲۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۱/۰۹


و فشار خون قند استرس آلودگی هوا و زندگی پر...
کد خبر: ۷۸۵۶۴۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۱/۰۸


گرد و غبار اجازه نداد هوای تهران در نوروز پاک... و سالم بماند و رکورد ۱۰ سال اخیر هوای نوروزی... شرکت کنترل کیفیت هوای تهران درباره گرد و غبار نوروزی... در تهران گفت ورود پدیده گرد و غبار به هوای...
کد خبر: ۷۸۵۴۰۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۱/۰۶


سالی که نکوست از بهارش پیداست؟!
هنوز چهار روز از آغاز سال جدید نگذشته کیفیت هوای...
رکورد ده ساله کیفیت هوای تهران در نوروز شکست و... « تابناک» در چهارمین روز سال ۱۳۹۷ شاخص کیفیت هوای... دوران اوج گرفتن آلودگی هوا بر اثر مصرف بنزین پتروشیمی... چه شد که هوای پایتخت پرجمعیت کشورمان در نوروز هم...
کد خبر: ۷۸۴۹۵۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۱/۰۴


شاخص آنلاین کیفیت هوای تهران در برخی مناطق در وضعیت... سایت جهانی آلودگی هوای شهرها شب گذشته کیفیت هوا در... شاخص آلودگی هوای تهران در ایستگاههای شهرداری منطقه ۱۱ شادآباد... همچنین شاخص آلودگی هوای تهران در ۹ ایستگاه دیگر در...
کد خبر: ۷۸۲۶۵۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۲۳


یک درنگ کوتاه بر اخبار با رقم خبر؛
کد خبر: ۷۸۱۹۸۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۲۱


متخصصان معتقدند که حتی سطح مجاز آلودگی هوا نیز موجب... حد مجازی از آلاینده های هوا قرار می گیرند دچار... که حتی هوای نسبتا پاک که میزان آلاینده های آن...
کد خبر: ۷۸۱۰۸۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۸


به بهانه عبور آلودگی هوا در اهواز از مرز «خطرناک»؛
در روز گذشته و زمانی که آلودگی هوا در حال... شاخص آلودگی هوا فوق بحرانی هم شده دایر نگه دارند...
به رغم آنکه میزان آلودگی هوا در خوزستان از مرز... با آنها به گزارش « تابناک» هوای خوزستان و اهواز... شاخص آلودگی هوا به عدد ۵۰۰ در اهواز در روز... هوا « پاک» توصیف می شود اتفاقی که هرچند برای...
کد خبر: ۷۸۰۹۰۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۸


ریه در خصوص تأثیرات آلودگی هوا بر ریه گفت اگر... در خیابان به تابلوهای شاخص آلودگی هوا بنگریم چهار نوع... حال حاضر آلودگی های محیط اصلی ترین عامل این بیماری... رساندن فراوان آلودگی های محیط زمانی مشخص می شود که...
کد خبر: ۷۸۰۷۶۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۷


در جهت مبارزه با آلودگی های زیست محیطی تاکید کرد... درختکاری در جهت مبارزه با آلودگی های زیست محیطی صادر...
کد خبر: ۷۷۹۹۰۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۴


هزینه های درمانیِ ناشی از آلودگی هوا خواهد بود به... لازم برای مراقبت های بهداشتیِ ناشی از آلودگی هوا پروژه... مرگ و میرهای زودهنگام ناشی از آلودگی هوا منجر خواهد... شد هزینه های بهداشتی ناشی از آلودگی هوا عبارت از...
کد خبر: ۷۷۹۷۴۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۴


اظهارات قابل تأمل معاون شهردار تهران؛
برای فرار از معضل ترافیک و آلودگی هوا چه باید... باورند موثرترین راهکار مقابله با آلودگی هوا و کاهش ترافیک...
کد خبر: ۷۷۹۶۲۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۴


تعطیلات مدارس به دلیل آلودگی هوا استقبال نمی کنیم گفت... زمستانی مدارس» بیان داشت از تعطیلات مدارس به دلیل آلودگی... هوا استقبال نمی کنیم و احساس می کنیم به شرایط... مشکلات آلودگی هوا تدابیری اتخاذ کنند و دوم اینکه مجلس...
کد خبر: ۷۷۶۷۲۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۰۴


فوتو نیوز «تابناک»؛
کد خبر: ۷۷۵۵۰۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۱/۲۹


شاخص آلودگی هوا در آبادان در ساعت ۱۰ امروز به...
کد خبر: ۷۷۵۴۲۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۱/۲۹


ای از سوی مدیریت شهری برای حل آلودگی هوا نیست... گفت با تحمیل طرح ترافیک جدید نمی توان انتظار هوای... پاک داشت و این طرح آلودگی هوا را بیشتر می... وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم عوامل پاکی هوای تهران...
کد خبر: ۷۷۵۲۶۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۱/۲۹


که هوایی برای نفس کشیدن نیست این کلافگی بیشتر می... شود مثل همین زمستانی که اکثر روزهای مان به آلودگی... گذشت و در هوای ناسالم روزمان را شب کردیم هر... طور آلوده قبول کرده ایم شاید هم باور نداریم هوای...
کد خبر: ۷۷۴۹۲۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۱/۲۸


آلودگی هوا منجر به افزایش رفتارهای غیراخلاقی مانند جرم و... و عصبانیت به خاطر قرارگیری در معرض آلودگی هوا است... سازد که آلودگی هوا علاوه بر تاثیر مخرب بر سلامت... آلودگی هوا با ایجاد حس خشم و عصبانیت همراه است...
کد خبر: ۷۷۴۴۶۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۱/۲۶


یک متخصص اورولوژی در خصوص تاثیر آلودگی بر روی دستگاه... محمدرضا رزاقی متخصص اورولوژی اظهار کرد ذرات معلق در هوا... که باعث آلودگی هوا در کلان شهرها می شوند به... داد ذرات معلق و سمی موجود در هوا باعث ایجاد...
کد خبر: ۷۷۲۹۵۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۱/۲۱


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv